مخارج حج را نداند .
[ 30 ] م - اگر نذر كند كه در روز عرفه كربلاى معلَّى يا يكى از مشاهد ديگر را زيارت كند ، نذرش صحيح است ، ( 1 ) لكن اگر مستطيع بوده يا در اين سال مستطيع شد بايد حج برود ، ( 2 ) و نذر مانع از حج نمىشود ، و اگر نرفت حج بر او مستقر مىشود ، و بايد به نذر عمل كند ، ( 3 ) و اگر حج رفت تخلف نذر موجب كفاره نمىشود ، ولى اگر حج نرفت و به نذر هم عمل نكرد كفارهء نذر را بايد بدهد . ( 4 ) [ 31 ] م - اگر رفتن حج موجب ترك واجب يا فعل حرامى مىشود ( 5 ) بايد ملاحظهء اهميت حج يا حرام و واجب را كرد ، اگر حج اهميتش بيشتر است بايد برود ، و الَّا نبايد برود ، ( 6 ) لكن
شرح
آية الله خامنه اى : كسى كه مىداند با وضع معمول حج و مخارج عادى آن ، داراى استطاعت نيست ولى احتمال مىدهد كه اگر تحقيق كند راه هايى پيدا شود كه با وضع فعلى خود بتواند حج كند لازم نيست فحص كند ولى ملاحظه وضع مالى موجود خود براى كسى كه نمىداند آيا استطاعت حج دارد يا نه و مىخواهد بداند كه آيا مستطيع هست يا نه على الظاهر واجب است .
( 1 ) آية الله غروى : صحّت نذر مذكور با وجوب حج جمع نمىشود و چون در متعلَّق نذر رجحان معتبر است و در فرض مزبور منافى با واجب مكلَّف است رجحانى ندارد لازم است نذر را باطل بدانيم و زيارت عرفه بر تقدير ترك حج گر چه راجح است الَّا اين كه نذر زيارت پيش ناذر مقيّد ترك حج نيست و تفصيل مسأله موكول است به كتب مفصّله فقهيه .
( 2 ) آيات عظام گلپايگانى ، اراكى ، خوئى ، سيستانى ، بهجت ، تبريزى ، صافى : نذر منحل مىشود و بايد به حج برود .
( 3 ) آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : در اين صورت عمل به نذر واجب نيست ، بنا بر اين تخلف از نذر موجب كفاره نمىشود .
آية الله غروى : از گفته هاى ما معلوم شد كه نذر مذكور وجوب عمل ندارد ، لذا عمل نكردن به نذر مذكور كفاره ندارد .
( 4 ) آية الله مكارم : نذر منعقد نيست و كفاره ندارد .
آية الله بهجت : حكم صورت تخلَّف نذر را مطرح نفرمودهاند .
( 5 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و يا موجب از بين رفتن مال معتدٌّ به ( قابل توجه ) بدون عوض شود . ( آداب و احكام حج ، مسأله 76 ) .
( 6 ) آية الله خوئى : در فرض تساوى و يا احتمال اهميّت در هر يك مخيّر بين آنها است و اگر در يكى از آنها احتمال اهمّيت مىدهد آن مقدم است .
آية الله تبريزى : اگر فقط احتمال اهمّيت در حج باشد حج مقدّم است و گر نه بايد حرامى را كه حج بر آن توقّف دارد ترك كند و چنانچه ارتكاب حرام بعد از شروع در حج باشد مجزى از حجّة الاسلام نيست و اگر حج متوقّف بر ترك واجب باشد نظر ايشان موافق نظر آية الله خوئى است .
آية الله سيستانى : در صورت تساوى مخير است .