تصرف كند ( 1 ) و خود را از استطاعت خارج نماند .
[ 25 ] م - كسى كه استطاعت حج دارد بايد خرجهاى مقدماتى را از قبيل خرج تذكره و ويزا و وديعه و آن چه مربوط به حج است بدهد ، و اين خرجها موجب سقوط حج نمىشود ، ولى اگر استطاعت اين نحو مخارج را نداشته باشد مستطيع نيست .
[ 26 ] م - اگر اجرت ماشين يا هواپيما زياد باشد يا زيادتر از حد معمولى باشد و همين طور قيمت اجناس در سال استطاعت زياد باشد يا زيادتر از حد متعارف باشد ( 2 ) بايد حج برود ، و جايز نيست تأخير از سال استطاعت مگر آن كه ( 3 ) به قدرى زياد باشد كه موجب حرج و مشقت در زندگانى شود . ( 4 ) [ 27 ] م - شخص مستطيع اگر پول ندارد لكن ملك دارد ( 5 ) بايد بفروشد و به حج برود اگر چه به واسطهء مشترى نداشتن به كمتر از قيمت معمولى ( 6 ) بفروشد مگر
شرح
آية الله خامنه اى : پس از فرا رسيدن زمانى كه صرف آن براى رسيدن به حج لازم است شخص مستطيع نمىتواند خود را از استطاعت بيندازد و پيش از فرا رسيدن اين زمان نيز احتياط واجب آن است كه خود را از استطاعت خارج نسازد .
( 1 ) آية الله غروى : سال استطاعت مالى خصوصيّتى ندارد بلكه اگر تمكَّن حج را در سال بعدى يا سالهاى بعدى داشته باشد واجب است قدرت مالى خود را حفظ و آن را تقويت نكند .
( 2 ) آية الله خوئى : اگر ضرر زايد بر مقدار متعارف و موجب اجحاف باشد و لو موجب حرج و مشقّت هم نشود ، حج واجب نيست و اما اگر هزينه و مخارج حج بالا برود و مثلا كرايه ماشين در سال استطاعت گرانتر از سال بعد باشد تأخير جايز نيست و بايد همان سال برود . ( معتمد 1 / 95 و مناسك مسأله 21 ) .
( 3 ) آية الله گلپايگانى : مگر آن كه ضرر به نحوى باشد كه عرفا بگويند مستطيع نيست .
آية الله بهجت : اگر هزينه و مخارج حج بالا برود و به حد غير عقلايى نرسد و مثلا كرايه ماشين در سال استطاعت گرانتر از سال بعد باشد تأخير جايز نيست و بايد همان سال برود . ( مناسك ، مسأله 18 ) .
( 4 ) آية الله غروى : يا موجب ضرر بوده باشد كه خارج از متعارف و مقتضاى حج است بلى ضررى كه طبع حج رفتن در زاد و راحله و اجرت ركوب هواپيما يا ماشين اقتضاء مىكند مانع از وجوب حج نمىباشد .
آية الله مكارم : به طورى كه در عرف بگويند مستطيع نيست .
( 5 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر خانهء وقفى و يا غير وقفى در اختيار اوست ، به طورى كه كسر شأن او نبوده ، و بدون سختى و حرج ، از داشتن خانه ديگر بىنياز است ، و احتمال از دست رفتن آن خانه نيست ، اگر خانه ملكىاى دارد كه قيمت آن وافى به مخارج حج و يا تتميم آن باشد ، واجب است خانه ملكى خود را فروخته و صرف مخارج حج كند ، و همچنين است نسبت به ديگر چيزهايى كه مورد نياز بوده ، و از غير راه ملكيّت رفع احتياجش شده باشد . ( آداب و احكام حج ، مسأله 24 ) .
( 6 ) آية الله خوئى : اگر باعث ضرر كلَّى شود فروشش واجب نيست .