كند ( 1 ) ولى اگر از آن جهات هم استطاعت دارد و فقط وسائل رفتن را تهيه نكرده ( 2 ) يا وقت حج نرسيده ( 3 ) ، نمىتواند ( 4 ) خود را از استطاعت خارج كند و اگر كرد ، حج بر او مستقر مىشود و بايد به هر نحو است به حج برود . ( 5 ) [ 24 ] م - اگر در سالى كه استطاعت مالى دارد از جهت صحت بدن يا باز بودن راه استطاعت ندارد و در سالهاى ديگر از آن جهات استطاعت پيدا مىكند ، مىتواند ( 6 ) در مال
شرح
آية الله گلپايگانى : بلى اگر علم داشته باشد كه در آن سال متمكَّن از رفتن به حج است ، جواز مصرف كردن وجه در غير حج ( خصوصا در اوان خروج مردم براى حج ) مشكل است ، و اگر استطاعت مالى بعد از استطاعت طريقى حاصل شده باشد ، تصرف در آن مال در زمانى كه مردم آماده براى حج مىشوند جايز نيست . ( آداب و احكام حج ، مسأله 37 ) .
( 1 ) آية الله خامنه اى : قسمت اول اين مسأله يافت نشد .
( 2 ) آية الله غروى : با تمكَّن از تهيه آن و اگر تمكَّن از تهيه كردن را نداشته و عاجز از آن باشد استطاعت حج را ندارد .
( 3 ) آية الله فاضل : حتى اگر اول ماه محرم باشد كه هنوز چندين ماه به موسم حج باقى است .
( 4 ) آية الله اراكى : بنا بر احتياط واجب .
آية الله خامنه اى : به حاشيهء مسألهء بعد مراجعه شود .
( 5 ) آية الله خوئى : هر گاه انسان مالى داشته باشد كه كفاف هزينهء حج را بدهد حج بر او واجب مىشود و جايز نيست در آن مال تصرفى كند كه از استطاعت خارج شود و نتواند تدارك كند . و اين تصرف خواه پيش از تمكن از سفر باشد يا بعد از آن فرقى ندارد ، بلكه ظاهر اين است كه قبل از ماههاى حج تصرف جايز نيست .
آية الله سيستانى : در تفصيل تمكن از مسير مىفرمايند : اگر در آن تصرفى كند كه از استطاعت خارج شود و نتواند تدارك كند ، و براى او مشخص شده باشد كه قدرت رفتن به حج در روزهاى آن را داشته باشد ، بنا بر اظهر حج در ذمهء او مستقر است ، ولى اگر قدرت رفتن براى او مشخص نشده باشد ، حج در ذمّهء او مستقر نيست . ( مناسك ، مسأله 39 ) .
آية الله بهجت : هر گاه انسان مالى داشته باشد كه كفاف هزينه حج را بدهد ، مىتواند قبل از وقت حركت قافله آن را در مصارف خود خرج كند هر چند ديگر نتواند به حج برود ولى در صورتى كه آن مال را بطور نسيه تا زمان بعد از حج بفروشد و منظور فرار از استطاعت باشد ، احتياط اين است كه اقدام به اين عمل ننمايد . و اگر نموده با خود معامله مستطيع كند به اين كه سال آينده به حج برود با احتياطاتى كه سبب قطع به اجزاء از حجة الاسلام است ( يعنى احتياطا سعى در تحصيل و حفظ استطاعت شرعيه براى خود در وقت سير كاروان در سال آينده بنمايد نه صرف استطاعت عقليه ) و اگر معامله نه براى فرار است بلكه براى حاجت فعلى است كه متمكَّن از بر آورده شدن آن نمىشود ، مگر بعد از وقت سير يا وقت حج اظهر جواز آن است ( كتاب حج ص 11 ) .
( 6 ) آية الله خوئى ، آية الله سيستانى : تصرّف در مال جايز نيست و واجب است مال را حفظ كند و خود را از استطاعت خارج نكند . ( حاشيه بر عروة الوثقى ) .