[ 22 ] م - كسى كه خمس يا زكات بدهكار است ( 1 ) در صورتى مستطيع مىشود كه علاوه بر آنها مخارج حج را داشته باشد .
[ 23 ] م - كسى كه از جهت مالى مستطيع است و از جهت صحت بدن ( 2 ) يا باز بودن راه مستطيع نيست ( 3 ) مىتواند ( 4 ) در مال تصرّف كند و خود را از استطاعت مالى هم خارج
شرح
( مناسك ، مسأله 34 ) .
آية الله غروى : بلى اگر بدهى داشته باشد و وقت اداء آن هم رسيده و تمكَّن از اداء هم نداشته باشد و طلبكار هم راضى بتأخير اداء نباشد ولى طورى باشد كه اگر حج برود مردم يا شخص معيّنى دين او را اداء مىكنند باز مستطيع محسوب و حج برايش واجب است .
( 1 ) آية الله بهجت : يا كفّاره يا نذر ( كتاب حج ص 10 ) .
آية الله فاضل : يعنى بر ذمّه او تعلق گرفته است .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : حكم سائر ديون را دارد ، الَّا اين كه عين مال متعلَّق خمس و زكات باشد كه مقدم بر سائر ديون است .
آية الله خوئى و آية الله تبريزى : حكم سائر ديون را دارد الَّا اين كه عين مال متعلَّق خمس و زكات باشد كه در صورتى مستطيع مىشود كه غير از آنها مخارج حج را داشته باشد .
( 2 ) آية الله تبريزى : اگر مىداند در همان سال ساير شرائط استطاعت حاصل مىشود حفظ استطاعت مالى لازم است و گر نه لزوم ندارد و اگر اطمينان به زوال عذر تا آخر عمر ندارد بنا بر احتياط در همان سال نايب بگيرد و چنانچه عذرش زايل شد و استطاعت مالى باقى بود بنا بر احتياط دوباره خودش حج به جا آورد .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر از جهت مالى قدرت دارد و از جهت صحّت بدن استطاعت ندارد و اميد خوب شدن ندارد واجب است نايب بگيرد ، بلكه احوط نايب گرفتن است براى كسى كه اميد خوب شدن دارد ، پس اگر رفع عذر شد ، خودش نيز به حج برود ، مگر اين كه پس از رفع عذر استطاعت مالى نداشته باشد . ( مجمع المسائل ، ج 1 ، مسأله 18 ص 431 ) .
( 3 ) آية الله اراكى : و مأيوس است از تمكَّن از مسير و صحّت بدن .
آية الله خوئى : اگر دارا و ثروتمند است و توانايى مباشرت اعمال حج را ندارد يا دشوار و با مشقت است بايد نايب بگيرد . و وجوب نايب گرفتن ، مانند وجوب حج فورى است . ( مناسك ، مسأله 63 ) .
آية الله سيستانى : كسى كه تمكَّن مالى دارد ولى توانايى مباشرت حجّ را ندارد و اميد اين كه بتواند در آينده انجام دهد ندارد ، واجب است نايب بگيرد و اگر مباشرت براى او حرج و مشقّت داشته باشد ، مىتواند نايب بگيرد ، گر چه مباشرت افضل است و به هر حال هم چنان كه وجوب مباشرت فورى است ، وجوب استنابه نيز فورى است .
آية الله مكارم : يعنى در موقع حج استطاعت بدنى و باز بودن راه را ندارد .
( 4 ) آية الله بهجت : در صورتى كه موضوع وجوب استنابه كه يأس از رفع مانع است محقّق نشده باشد . ( كتاب حج ص 19 - 18 )