مىشود كه علاوه بر مخارج حج ، مصارف ازدواج را هم داشته باشد . ( 1 ) [ 19 ] م - كسى كه از ديگرى طلب دارد ، و بقيه شرايط استطاعت را نيز دارا است ، اگر وقت طلب او رسيده يا حالّ است و مىتواند بدون واقع شدن در حرج و مشقت ، ( 2 ) آن را بگيرد واجب است مطالبه كند ( 3 ) و بگيرد و به حج برود ، ( 4 ) مگر مديون نتواند بپردازد كه در اين
شرح
( 1 ) - آية الله خامنه اى : و از ترك ازدواج ، به حرج يا مرض و يا حرام دچار مىگردد . و يا ترك ازدواج موجب وهن او شود .
آية الله اراكى : و از ترك ازدواج ، به حرج يا مرض و يا حرام دچار مىگردد .
آية الله فاضل : به طورى كه ترك ازدواج موجب مشقت يا ضرر باشد .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر ترك تزويج مستلزم حرج باشد به نحوى كه عرفا بگويند مستطيع نيست واجب نمىشود و الَّا حج بر او واجب و مقدّم است . ( مناسك عربى ، ص 18 ، مسأله 32 ) .
آية الله بهجت : اگر در ترك نكاح مشقت غير قابل تحمّل بحسب عادت بود يا خوف مرض يا خوف وقوع در حرام بود اظهر جواز صرف در نكاح است و همچنين اگر قبل از رسيدن وقت سير كاروان حج ، صرف در نكاح كند ، اما بعد از رسيدن وقت سير نمىتواند صرف در نكاح نمايد به نحوى كه متمكَّن از حج در آن سال نمىشود نه در صورت تمكَّن از جمع بين آن دو . ( كتاب حج ص 12 ) .
آية الله خوئى ، آية الله سيستانى : در صورتى كه صرف آن پول در راه حج سبب ناراحتى و مشقت در زندگى وى شود ، حج بر او واجب نمىشود ، و چنانچه سبب ناراحتى نشود واجب مىشود .
آية الله خوئى اضافه فرمودند : بلى اگر بنا بر صرف نكردن آن مال در نياز خود داشت حج بر او واجب است . ( تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 234 ) .
آية الله مكارم : منظور از نياز اين نيست كه به خاطر ترك آن به عسر و حرج بيفتد بلكه همين اندازه كه ازدواج از شئون زندگى او باشد كافى است .
آية الله غروى : در صورتى كه ترك ازدواج موجب حرج يا سبب حدوث ضررى يا مهانتى با باعث وقوع در محرّم بوده باشد .
( 2 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و نيز مىتواند و لو با كمك غير و اقامه دعوى در نزد حاكم شرع و يا با رجوع به حاكم غير شرعى - در صورتى كه استيفاء حقّ موقوف بر آن باشد ، بنا بر اقوى - آن را وصول نمايد ، گرفتن و رفتن به حج واجب است ( احكام و آداب حج ، مسأله 29 ) .
( 3 ) آية الله سيستانى : مستطيع است و واجب است حج برود هر چند با مطالبه و صرف آن مال در حج باشد و همچنين است اگر بدهكار دارا باشد و نپردازد ولى بتواند هر چند با رجوع به حاكم جور حق خود را بگيرد يا بدهكار منكر باشد ولى بتواند آن را اثبات كند و بگيرد يا بتواند از اموال او از باب تقاص بردارد .
آية الله غروى : گر چه بواسطه شخصى باشد كه مىتواند از آن بگيرد يا به واسطه حاكم شرع بلكه به واسطه حاكم جور بوده باشد در صورتى كه رجوع به آنان حرجى نبوده باشد .
( 4 ) آية الله بهجت : اگر تحصيل آن متوقّف بر مراجعه به دادگاه اگر چه حاكم جور باشد لازم است مراجعه نمايد در صورتى كه