يهوديت يا نصرانيت از دنيا خواهد رفت .
اين آيه و اين روايت در اهميت حج و وجوب آن كافى است و روايات بسيارى در اين دو قسمت وارد شده كه اين مختصر ، گنجايش ذكر آنها را ندارد و چون كه مستحبات حج بيش از آن است كه در اين رساله بيان شود ، لذا به بيان مقدارى از آنها اكتفا كرده و بقيه را به كتب مفصله وا مىگذاريم كه به جا آوردن آنها به اميد ثواب اشكالى ندارد و نظر به اين كه اين مناسك براى فارسى زبانان مىباشد و تكليف آنها عمره و حج تمتع است اكتفا به بيان احكام آنها شد و قبل از شروع در مناسك كه مشتمل است بر دو باب و چند فصل و مسائلى چند ، بعض مسائل و شرايط وجوب حجّة الاسلام و بعض مسائل نيابت و وصيت به حج و چند مسأله ديگر بيان مىشود .
[ 1 ] م - حجة الاسلام كه حج واجب بر شخص مستطيع است ، بيش از يك مرتبه در تمام عمر واجب نيست .
[ 2 ] م - وجوب حج ، بر شخص مستطيع فورى ( 1 ) است يعنى ( 2 ) واجب است در سال اول استطاعت به جا آورد و تأخير آن جايز نيست ( 3 ) و در صورت تأخير ، واجب است در سال بعد انجام دهد ( 4 ) و همچنين . .
[ 3 ] م - اگر درك حج ، بعد از حصول استطاعت ، متوقف بر مقدماتى مثل سفر و
شرح
( 1 ) - آية الله سيستانى : در اين فوريت دو وجه است : اول : اين كه شرعى باشد ، و گويا مشهور هم همين باشد . دوّم : اين كه عقلى باشد از باب احتياط تا مبادا تأخير آن منجرّ به ترك واجب بدون عذر شود كه در اين صورت مستحقّ عقوبت خواهد بود .
وجه اول احوط است و دوّم اقوى . پس اگر آن را از سال اول استطاعت تأخير انداخت بدون اين كه اطمينان داشته باشد كه بعدا مىتواند آن را انجام دهد ولى بعدا موفق به انجام آن شود متجرّى مىشود ، و اگر اصلا موفق نشود مرتكب گناه بزرگى شده است . ( مناسك ، ص 8 ) .
( 2 ) آية الله صانعى : لازم است .
( 3 ) آيات عظام گلپايگانى ، صافى ، خوئى ، تبريزى : بلكه بعيد نيست تأخير آن از گناهان كبيره باشد .
آية الله بهجت : و تأخير آن بدون عذر حرام است و تكرار اين تأخير در سالها بدون توسيط توبه از گناهان كبيره مثل ترك حجّ است . ( مناسك ، ص 3 ) .
آية الله فاضل : تأخير آن معصيت است ولى كبيره بودن آن به طورى كه مسقط عدالت باشد ثابت نيست .
آية الله صانعى : و نبايد تأخير بياندازد .
( 4 ) آية الله غروى : گر چه از استطاعت خارج گردد .