داشت ، اما دورترين چيز از تصنع و نزديك ترين چيز به طبع سرشار بود .
هم اكنون اين سخن مسجع و حد سلامت طبع را ببينيد : يعلم عجيج الوحوش فى الفلوات و معاصى العباد فى الخلوات ، و اختلاف النينان في البحار الغامرات ، و تلاطم الماء بالرياح العاصفات » يا به اين قسمت از يك خطبه توجه كنيد : « و كذلك السماء و الهواء ، و الرياح و الماء ، فانظر الى الشمس و القمر ، و النبات و الشجر و الماء و الحجر ، و اختلاف هذا الليل و النهار ، و تفجر هذه البحار ، و كثرة الجبال ، و طول هذه القلال ، و تفرق هذه اللغات ، و الالسن المختلفات . . . » و اينك شما را به اين قافيه كه با طبع سالمى همراه است توجه مى دهيم : « ثم زينها بزينة الكواكب ، و ضياء الثواقب ، و اجرى فيها سراجا مستطيرا ، و قمرا منيرا ، في فلك دائر ، و سقف سائر . . . » .
اگر شما بخواهيد در اين جملههاى شگفت انگيز يك كلمهى قافيهدار به كلمهى بى قافيهاى تبديل كنيد خواهيد ديد چگونه فروغ آن خاموش و زيبائيش محو مى گردد ، و سليقه و اصالت و دقت خود را كه دليل و مقياس ادب است ، از دست مىدهد . بنا بر اين قافيه در سخنان على « ع » يك احتياج هنرى است كه طبع آميخته با صناعت ، اين احتياج را در خود احساس مىكند . طبع مزبور چنان با صناعت آميخته است
بخشى از زيبايى هاى نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 57
مساهمون: جورج جرداق
ص٥٧