نزديك تر او را رها كند ، دور تر براى او آماده مى گردد » .
على « ع » بخاطر مراعات اين اخوت - كه بر اساس محبت انسانى برقرار است - خصلت هاى ناپسند را از آنجا كه با دوستى و محبت سازش اساسى ندارد نمى پذيرد : « اما بعد ، اگر خصلت هاى ناپسند در تو نبود تو در اين كار بر ديگران مقدم بودى » .
اگر قوانين متعارف به پسر ابو طالب اجازه مىدهد با مخالفان خود نبرد كند ، او پس از آنكه تمام جوانب محبت را در قلب خود مراعات نموده و روابط اخوت انسانى را در دلهاى جنگجويان جستجو كرده دست به جنگ مى زند . بنا بر اين اگر او در پايان كار دست به شمشير مى برد ، از روى ناچارى و توأم با گريه و اندوه است نه آنكه از روى اختيار و آميخته با خنده و شادى باشد . در حقيقت ، احساس پيروزى براى على « ع » دردناكتر از احساس شكست براى جنگجويان بود اگر قوانين متعارف به پسر ابو طالب اجازه مىدهد تجاوزگران را پس از مرگ خود رها و فرزندان و پيروان خود را از انتقام و نبرد با آنان باز دارد . محبت به انسان كه ماوراى هر قانونى است كه او را وادار ساخته با اين سخن بزرگ ، پيروان و فرزندان خود را مخاطب قرار دهد : « پس از من با خوارج نجنگيد ، زيرا كسى كه در جستجوى حق بوده و خطا كرده ، مانند كسى نيست كه باطل را طلب نموده و به آن رسيده است » .
على « ع » به كمك اين محبت عميق ، سعادت انسان را به
بخشى از زيبايى هاى نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 106
مساهمون: جورج جرداق
ص١٠٦