زمين امانت كذارده باشند روى أو را به پوشانند ولازم نيست استقبال ( س 74 ) در مسألة اذن
فعلى ومنع تقديرى چه مىفرمائيد ( جواب ) اگر اذن فعلى مقيد نباشد كافى است واگر بنحو تقييد
باشد كافى نيست مثلا هر گاه خيال كرده است كه صديق است اذن داده واو در واقع عدو است ضرر
ندارد لكن هر گاه اذن فعلى أو مقيد بصداقت باشد ثمر ندارد ( سؤال 75 ) مسجدى با پول ربا يا آنكه
خمس سادات در أو باشد مىتوان ساخت صورت شك ويقين را بفرمائيد ( جواب ) جايز نيست به
پول حرام مسجد ساختن واگر مسجدى ساخته شك در حرمت پول ان است محمول بر صحت است
واگر معلوم باشد هر گاه الات وأدوات را بذمه خريده باشند بعد از پول حرام وفا كردند ضرر
بمسجد ندارد واگر بعين ان پول خريدهاند بيع وشراء باطل وان أعيان باقي است بر ملك مالكش
پول را بايد بصاحبش برسانند وصاحب كچ واجر وچوب وساير أعيان در آن را راضى كنند مكر آنكه
حاكم شرع ان معامله را اجازه كند وخمس ومظالم كرفته باهلش برساند ( سؤال 76 ) جايز است دفن
مسلمين در مقبره كفار ( جواب ) جايز نيست دفن مسلمين در مقبره كفار وبالعكس ( سؤال 77 )
در مقام شوخى وخوش طبعى بعض ألفاظ كفته مىشود كه بالذات ركيك است بلكه بسا توهين حاصل
مىشود ولى كوينده قصد توهين وبي احترامى ندارة مثل اين كه مىگويد نماز مىخواهى چه كني نماز
موقوف شده مقصودش خوش طبعى وشوخى است وغير اينها از الفاظى كه موجب توهين يا دال بر
انكار ضروري است ولى مقصود توهين وانكار نيست مثل اين كه مىگويد پرهيز نبايد نمود خدا
بد عادت مىشود يا عادت مىكند ايا موجب ارتداد مىشود يا نه ( جواب ) هر گاه قصد نداشته باشد
وتوهين قهري هم حاصل نشود باين كه استخفاف وتوهين بودن دائر مدار قصد باشد مرتد نمىشود لكن
أمثال اين كلمات حرام است هر چند موجب ارتداد نشود ( سؤال 78 ) انهار مشتركه أبى كه وارد
انها مىشود به مجرد ورود نهر أرباب نهر مالك ان أب مىشوند يا متوقف بر قصد تملك وبر تقدير أخير
اگر مشكوك باشد قصد تملك محكوم بعدم است يا نه وديگر آنكه انهاريكه واقع است در كوچها
ومحلات بلد ودر شوارع عامه مىباشند در حكم انهار مشتركه كه هستند يا نه واگر مانع شوند صاحبان
خانه هائى كه در پايين محله واقع اند بالائيها را از بردن أب اين منع منافاة با اباحه آب دارد يا نه
با اين كه محتمل است ان بالائى حقش سابق بر پائينى بوده باشد ( جواب ) هر گاه نهر مملوك باشد
غاية القصوى در ترجمه عروة الوثقى ( فارسي ) — صفحة 336
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٣٣٦