محاذاة چنانچه مشاهده مىكنيم اين مطلب را بالنسبة باجرام بعيده وقول بانكه قبله بعيد سمت كعبه
وجهت است در حقيقت راجع بهمين است كه ما گفتيم واگر مراد بجهت جهة عرفيه است كه
مسامحه در آن مىشود پس وجهي از براي آن نيست ومعتبر است يقين بمحازات با امكان وبا عدم امكان
رجوع مىشود بعلامات ونشانهائيكه مفيد ظن است ودر كفايت شهادت دو عادل با امكان تحصيل
علم اشكال است وبا عدم امكان باكي نيست اگر اجتهادش در قبله مخالف باقول عدلين نباشد والا
أحوط تكرار نماز است واگر ممكن نشد در امر قبله تحصيل مظنه كند رو بچهار طرف نماز بخواند
اگر وقت وسعت داشته باشد والا پس مخير است ما بين انها
( مسألة 1 ) علامتهائيكه مفيد ظن است
در قبله كه واجب است رجوع بأنها در صورت عدم امكان علم چنانچه در غالب بلاد بعيده چنين
است بسيار است از جمله جدى است كه في الجملة نص بر آن وارد شده است كه آن را محازى كنند
با پشت منكب راست كه ميان شانه وگردن است در أواسط عراق مثل كوفه ونجف وبغداد وأمثال
انها وأحوط آنست كه جدى در غايت ارتفاع يا انخفاض باشد وأحوط آنست كه در پشت گوش راست
قرار دهند ودر مثل بصره وغير أو از بلاد شرقيه جدى را در گوش راست ودر موصل ونحوان از بلاد
غربيه ما بين كتفين ودر شام پشت كتف ودر عدن ميان دو چشم ودر صفا بر گوش راست ودر حبشه
ونوبه بخد چپ قرار مىدهند وديگر از علامات سهيل است وان بر عكس جدى است وديگر خورشيد
است براي أهل عراق كه ميل مىكند در وقت زوال از طرف دماغ بجانب ابروى راست هنگاميكه
بنقطه جنوب بايستد وديگر قرار دادن مشرق است بر جانب چپ ومغرب را بر جانب راست از
براي أهل عراق لكن در انجائي كه جدى را بين دو كتف قرار مىدهد مثل موصل وديگر ثريا وعيوق
است از براي أهل مغرب كه أول را بر جانب راست ودوم را بر جانب چپ قرار مىدهند وديگر محرابي
است كه معصوم عليه السلم در آن نماز خوانده باشد پس اگر معلوم باشد كه در آن محراب بدون تيامن
وتياسر نماز خوانده اند اين علامتي است مفيد علم والا مفيد ظن است وديگر قبر معصوم عليه السلم
است وان نيز مفيد علم است هر گاه بداند كه صورت أول قبر تغيير نكرده وظاهر قبر مطابق است
باجسد معصوم عليه السلام والا مفيد ظن است وديگر قبله بلد مسلمانان است در نماز وقبور ايشان
ومحراب ايشان هر گاه معلوم نباشد كه از ابتداى بناى آن بر غلط شده وبغير اين علامات مانند