و ابو الحسن [ 1 ] نيشابورى در خزائن العلوم به ترتيب آورده است كه چون خلافت به امير المؤمنين مهدى رسيد ، يعنى پدر هارون الرشيد ، و هيچ كس از خلفاى عباسى [ 2 ] از وى پارساتر نبودى [ 3 ] ، پس اميرى جملهء خراسان ابو العباس فضل [ 4 ] بن سليمان طوسى را داد ، در سال صد شصت و شش ، و او بيامد تا به مرو ، و آنجا [ 5 ] بنشست ، پس وجوه و مهتران و بزرگان [ بخارا ] [ 6 ] به نزديك او رفتند ، و مهتران سغد نيز جمله به مرو رفتند ، به سلام امير خراسان . او از حال ولايت ايشان پرسيد ، اهل بخارا گفتند كه ما را [ 7 ] از كافران ترك رنج است ، كه [ 8 ] به هر وقت ناگاه مىآيند و ديهها [ 9 ] غارت مىكنند . ( و ) اكنون [ 10 ] به تازگى آمدهاند ، و ديهه سامدون را غارت كردهاند ، و مسلمانان را اسير كرده بودهاند [ 11 ] .
ابو العباس طوسى گفت هيچ تدبيرى [ 12 ] داريد تا بفرمايم [ 13 ] . يزيد بن غورك ملك سغد آنجا بود گفت بقاى امير خراسان باد . به روزگار پيشين در جاهليت تركان ولايت سغد را غارت مىكردهاند [ 14 ] به سغد زنى پادشاه بوده است ، او سغد را باره بر آورده است ، ولايت سغد [ 15 ] از تركان امان يافته .
ابو العباس طوسى بفرمود مر مهتدى [ 16 ] بن حماد [ 17 ] بن عمرو [ 18 ] الذهلى [ 19 ] را كه كه امير بخارا بود از جانب او ، تا بخارا را باره [ 20 ] زند چنان كه همهء روستاهاى بخارا اندرون ( آن ) باره بود [ 21 ] به شكل سمرقند ، تا دست [ 22 ] تركان به ولايت بخارا نرسد .
هامش
[ 1 ] - ش : و ابو الحسين
[ 2 ] - د ، ش ، ب ، خ : عباس
[ 3 ] - ش ، م ، ب : نبود
[ 4 ] - د ، خ : ابو العباس بن الفضيل - و نسخ ديگر : ابو العباس بن الفضل - متن از روى كامل ابن اثير اصلاح شد
[ 5 ] - د : آنجا
[ 6 ] - ش و ب : ندارد
[ 7 ] - ب : كه مارا - خ : مارا - نسخ ديگر : ما را كه
[ 8 ] - خ : ( كه ) ندارد
[ 9 ] - م :
مر ديه هاى ما را - ش : و ديها
[ 10 ] - د ، خ : اكنون
[ 11 ] - م ، ب : اسير برده
[ 12 ] - د ، خ : تدبير
[ 13 ] د ، خ : تا بفرمائيم
[ 14 ] - د ، خ : كرده اند
[ 15 ] - از خ : كلمهء ( سغد ) افتاده - ب : سغد را
[ 16 ] - د ، خ : مهدى
[ 17 ] - م ، ب ، د : حمادى
[ 18 ] - د : عمر
[ 19 ] - خ : الدهلى
[ 20 ] - ب ، خ :
پاره ( در هر دو موضع )
[ 21 ] - م ، د : اندرون باره
[ 22 ] - د ، خ : سمرقند دست ( تا ) ندارد