جيهانى دانسته است . ( 337 ) و همو از ابن الجيهانى ديگرى نام برده و او را از وزراء نوح بن منصور شمرده است كه ظاهرا مقصودش از ابن الجيهانى احمد بن محمد است كه گرديزى در زين الاخبار ( 164 ) او را به نام « ابو عبد الله احمد بن محمد الجيهانى » خوانده و گويد : پس از يوسف بن اسحاق به وزارت بنشاندند در سنهء 367 .
و منصور بن نوح در سيزدهم شوال همين سال درگذشت . و امير رضى نوح ابن منصور به جاى پدر نشست ، و جيهانى در اين وقت وزارت داشت . و در سال 367 ابو الحسين عتبى جاى وى را گرفت . و از طرف امير رضى به وزارت منصوب شد . ( 165 ) ياقوت در ارشاد الاريب گويد : امير سديد منصور بن نوح درگذشت ، و پسرش الرضى ابو القاسم نوح بن منصور به جاى او نشست ، و جيهانى در اين وقت وزارت داشت ، و در ربيع الاخر سال 367 جيهانى از وزارت افتاد و ابو الحسين عبد الله ( ؟ ) بن احمد عتبى به جاى وى بنشست . ( 2 / 60 ) گرديزى و بعضى ديگر از مورخان تأليف كتاب مسالك و ممالك را ( كه از ابن النديم نقل شد تأليف ابو عبد الله جيهانى است ) به ابو على نسبت دادهاند .
گرديزى كه از اين كتاب ياد كرده گويد : مفقود الاثر است ، ولى خود او در جائى كه از معارف هندوان بحث كرده مطالبى از اين كتاب ( يعنى از تأليف جيهانى ) نقل نموده است .
و قزوينى هم در كتاب آثار البلاد در ذكر قيروان ( 242 ) و ذكر موته ( 275 ) از كتاب جيهانى اسم برده است .
ص 130 س 1 حمويه بن على : مكنى به ابو جعفر از امراء بزرگ سامانيان است كه خدمات بزرگى به سه امير ( امير ماضى و امير شهيد و امير سعيد ) نموده است .
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 323
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٣٢٣