در مزارات بخارا 18 و 19 قاموس الاعلام 1 / 710 )
ص 77 س 6 امام محمد حسن شيبانى : ( 132 - 189 ) كلمهء حسين كه در متن چاپ سابق تاريخ نرشخى است مسلما خطاست . و صحيح حسن است كه مطابق نسخهء « د » است ، و حسن نام پدر امام محمد است كه به قاعدهء زبان فارسى در نسبت به جاى ( ابن ) دال را مكسور تلفظ كنند .
مقصود از امام محمد ابو عبد الله محمد بن الحسن بن فرقد شيبانى صاحب ابو حنيفه است ، اصلش از دمشق از روستاى حرستاست . پدرش از شام به عراق آمد ، و در واسط اقامت اختيار كرد ، و محمد آنجا متولد شد ، و در كوفه نشأ و نما يافت . و پس از فرا گرفتن علوم ادب از قاضى ابو يوسف و ابو حنيفه علم فقه آموخت ، و از جماعتى از اعلام ائمه سماع حديث كرد .
و به بغداد در آمد ، و در آنجا اقامت گزيد . و مذهب استاد خويش ابو حنيفه را ترويج نمود . و كتابهاى سودمندى مانند جامع كبير و جامع صغير و الزيادات در فقه حنفى ، و فروع آن تأليف كرد و به فرمان هارون الرشيد منصب قاضى القضاتى يافت .
محمد بن الحسن پيوسته ملازم هارون بود ، و در سفرى كه هارون به خراسان كرد ، وى همراهش بود ، و به رى آمد . و در روستاى رنبويه كه نزديك رى است در سال 189 درگذشت . در سال تولدش سه قول ذكر شده و سالهاى 131 و 132 و 135 را نوشتهاند . و بعضى هم حرستا را مولدش دانستهاند .
ذهبى در العبر سن او را 57 و ابن النديم در الفهرست و ابن اثير در اللباب و طبرى در منتخب از كتاب ذيل المذيل 58 سال نوشتهاند .
ياقوت در دنبالهء كلمهء رنبويه گويد : على بن حمزه كسائى نحوى و محمد بن حسن شيبانى صاحب ابو حنيفه در اين قريه مردند ، و در آنجا دفن شدند . و هر دو در مصاحبت هارون به رى آمده بودند . و هارون كه خبر
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٢٦٠