خان از ملوك خانيه ما وراء النهر است . ( 595 - 524 ) سلطان سنجر پس از قتل قدرخان جبرئيل كه از ملوك خانيه بود ، محمد خان مذكور را به سلطنت ما وراء النهر منصوب كرد . و پس از گذشت بيست و نه سال او را از پادشاهى عزل كرده دستگيرش نمود . و او همان سال يا سال بعد يعنى در سال 525 درگذشت .
ولادت محمدخان در دهى از دههاى مرو به نام سوس بوده است .
او فرزند نبيرهء صاحب رباط ملك است ، و سلطان سنجر داماد اوست ، و او را طفقاچ خان نيز مىگفتهاند .
و طفقاچ خان كبير ابراهيم بن نصر بانى رباط ملك است .
ارسلان خان آثار زيادى از خود به جا گذاشت ، منارة بزرگ بخارا را ( كه تا زمان حاضر پابرجا مانده ) در 521 بنا كرد ، و نيز مسجد جامع شهر را تعمير نمود ، و شمس آباد كه مقر امارت شمس الملك بود و ويران شده بود به مصلى تبديل كرد و حصار شهر بخارا را تجديد عمارت نمود .
در كتاب مزارات بخارا آمده است : كه بر جانب جنوبى مسجد جامع به اندك مسافتى گنبد مختصرى است ، گويند مزار ارسلان خان غازى است ، و واقع چنان نيست ، چرا كه وفات او در بلخ در سال 524 يا 525 بوده و قالب او را از بلخ به مرو برده و در مدرسهاى كه بنا كردهء او بود دفن كردند .
( حواشى چهار مقاله علامهء قزوينى 151 ابن اثير 10 / 235 مزارات بخارا 74 بخارا 246 )
ص 77 س 2 : سوباش تكين : در بعضى از نسخ تاريخ بخارا سوناش تكين است ، احتمالا وى سباشى تكين خويش و سپهسالار ايلك خان پادشاه ما وراء النهر است كه در سال 396 كه يمين الدوله محمود به غزو هند رفت ايلك خان از
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٢٥٧