نمود مردم سغد بر او شوريدند ، و گفتند تو پير و فرتوتى و به ذل و خوارى تن در دادى ، و جزيه دادن به اعراب را پذيرفتى ، ما را به تو حاجتى نيست ، او گفت هر كه را خواهيد بر خود والى كنيد . مردم سغد غورك را بر خويش پادشاه نمودند ، و طرخون را حبس كردند ، و او در زندان به عمر خود پايان داد .
( طبرى ج 8 / 1249 و ابن اثير ج 4 / 207 و 218 و 5 / 48 حبيب السبر 161 )
ص 47 س 12 ] زنى پادشاه بوده است : احتمالا اين زن با خاتون حكمران بخارا اشتباه شده است . در كتابهاى ديگر از زنى كه حاكم سمرقند باشد يادى نشده است ، گر چه امكان دارد ملكهاى براى مدتى زمامدار امور بوده است .
گيب Gibb در كتاب The Arab Conguests 18 از تناقضات در تواريخ از داستان اين خاتون بحث مىكند .
بنا به گفتهء يعقوبى در البلدان در حدود سمرقند ديوار بزرگى شبيه كان پيرك بخارا وجود داشته است ، و آن در قرن هشتم ساخته شده است ، و 42 كيلومتر امتداد داشته است ، باقى اين ديوار امروزه ديوار قيامت خوانده مىشود . ياقوت هم از اين ديوار كه دوازده فرسنگ و گرداگرد شهر سمرقند بوده ياد مىكند .
و . شيشكين W . Shishkin در گرودا اوزبكستان ( تاشكند 1943 ) 8 ( ياقوت ج 3 ص 134 فراى ش 149 و 150 )
ص 47 س 14 ] مهتدى بن حماد ( در نسخهء د بجاى مهتدى بن حماد ، مهدى بن حمادى است . ) حماد بن عمرو احتمالا پدر مهتدى از خاندانهاى معتبر بخارا ، و از قبيله ذهل است كه اولاد و احفادش در بعضى از بلاد خراسان امارت داشتند ، و از جملهء آنها يكى احمد بن ابى خالد و ديگر پسرش خالد است .
احمد بن ابى خالد از امراء طاهريان بود ، و از جانب ايشان بر بعضى شهرهاى خراسان امارت داشت . و مأمون در سال 207 او را مأمور ما وراء النهر كرد ، و او اشروسنه را در همين سال تسخير نمود .
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 227
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٢٢٧