بود از هجرت نبويه صلى الله عليه و آله و سلم .
ذكر قسم كردن شهر بخارا در ميان عرب و عجم
محمد بن جعفر از حاتم الفقيه روايت كند [ 1 ] كه چون قتيبه بار چهارم به بخارا آمد ، و بخارا را بگرفت ، و صلح كرد بدانكه هر سال دويست هزار درم خليفه را [ 2 ] دهند ، و ده هزار درم امير خراسان را . و از خانها [ 3 ] و ضياعها [ 4 ] يك نيمه به مسلمانان دهند ، و علف ستوران عرب و هيزم [ 5 ] و آنچه خرج گردد كسانى كه از بيرون شهر باشند ( هم دهند [ 6 ] ) .
و اندر شهر كوشكها بود ، و بعضى محلتها پراكنده ، دور از يك ديگر باشند ، چون روستا و شهرستان را هفت دروازه بوده است ، در اول را در بازار گفتهاند كه آن روز به هيچ دروازه به نزديك شهر بازار نبوده است مگر بر اين [ 7 ] دروازه ، و ما در عطاران مىخوانيم . پس قتيبه قسمت كرد شهرستان را از آنجا كه در عطاران اندر آئى « تا [ 8 ] به در حصار ، و از آنجا » [ 9 ] تا به در نون [ 10 ] مر ربيعه و مضر را داده بود . و باقى اهل يمن را .
و چون به شهرستان اندر آئى نخستين كوى كه به دست چپ است [ 11 ] آن را كوى رندان [ 12 ] خوانند . و از پس آن كليسياى ترسايان بوده است ، و آنجا مسجدى است و آن مسجد [ 13 ] را مسجد بنى حنظله خوانند .
هامش
[ 1 ] - م : مىكند
[ 2 ] - م : بخليفه
[ 3 ] - خ ، د : خراجها
[ 4 ] - م : و ضياع خويش - خ : و ضياعهايى كه
[ 5 ] - م : و هيزم ايشان
[ 6 ] - د ، خ : كسانى كه از بيرون شهر باشند - ب : كسانى دهند از بيرون شهر باشند
[ 7 ] - د : ( بر ) ندارد
[ 8 ] - م : ( تا ) ندارد
[ 9 ] - آنچه در ميان علامت است از ش افتاده است
[ 10 ] - م ، خ : بدريون
[ 11 ] - ( است ) از د : افتاده
[ 12 ] - د ، خ كريد بديد - م : كوى كربدبديد - ت : كوى كريد
[ 13 ] - در د ، م ، ب ( مسجد ) نيست