2 . معاملات : منظور از معاملات كليهء امورى است كه روابط و وظايف مردم را با يكديگر يا نسبت به خود مشخص مىسازد ، آن نيز بر سه قسم است : امورى كه طرفينى است يعنى نيازمند به دو طرف مىباشد مانند خريد و فروش و ازدواج و امثال آن ، و امورى كه يك طرفه مىباشد مانند خريد و فروش و ازدواج و امثال آن ، و امورى كه يك طرفه است مانند طلاق و آزاد ساختن بردگان ، وامورى كه مربوط به خود انسان است مانند طرز غذا خوردن و لباس پوشيدن و امثال آن .
« فقه » علمى است كه احكام تمام اين موضوعات را تحت چهار عنوان روشن مىسازد : « عبادات ، معاملات ، ايقاعات ، احكام » .
اصول عبادتش شش چيز است كه دو قسمت آن تنها جنبهء بدنى دارد ( نماز و روزه ) و دو قسمت تنها جنبهء مالى دارد ( زكات و خمس ) و دو قسمت ديگر هم جنبهء بدنى دارد و همه جنبهء مالى ( حج و جهاد ) جاهدوا باموالكم وانفسكم ، و اما كفارات ، كيفرىهاى مخصوصى است كه به جرايم معينى تعلق مىگيرد .
( توضيح مسائل بالا در بحثهاى آينده از نظر شما خواهد گذشت ) .
* * *
أصل الشيعة وأصولها ( آيين ما ) ( فارسى ) — صفحة 189
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٩