هر نوع افراط و تفريط بنا نهاده است : و لذا مشاهده مىكنيد كه در آغاز كتاب به بشر تلقين نموده كه از خدا بخواهد او را به راه راست ، راهى كه از هر نوع افراط و تفريط پيراسته است هدايت كند آنجا كه مىفرمايد :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
و اين جملهء كوتاه با آن همه اختصارى كه دارد معنى بسيار وسيعى در بر دارد كه در تفسير سورهء حمد بيان كردهايم .
قرآن در آيههاى زيادى مردم را به اعتدال و ميانهروى دعوت نموده و تعاليم خود را بر اين اساس بنا نهاده است كه برخى از آنها را در اينجا نقل مىكنيم :
1 . خداوند به شما امر مىكند كه امانتها را به صاحبان آنها بازگردانيد ، و بر پايهء عدالت داورى كنيد . « 1 »
2 . عدالت و ميانهروى را پيشهء خود سازيد ، زيرا اعتدال ، به پرهيزگارى نزديكتر است . « 2 »
3 . هنگام سخن گفتن ، عدالت را رعايت كنيد هر چند دربارهء خويشاوندان باشد . « 3 »
4 . خداوند به عدالت و نيكى و بخشش به خويشاوندان فرمان
هامش
( 1 ) .إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ( نساء : 58 ) .
( 2 ) .اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى( مائده : 8 ) .
( 3 ) .وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى( انعام : 152 ) .