آورد و همينطور تا آخر . . .
( 1 ) امام حسن براى هر يك از اين گامها و مرحلهها از روز گفتگوى صلح ، محاسبهى لازم را كرده و از آن گذشته ، روحيات حريف را هم كه از خصومتى فراوان نسبت به او و برادرش و شيعيانش و هدفهايش خبر ميداد ، بطور كامل بررسى نموده بود . و اين بررسىها و محاسبههاى وسيع بود كه قاعده و پايهى تصميمهاى آيندهاى امام حسن را در مورد خود و دشمنش پىريزى مىكرد .
و باز طبيعى بود كه اگر حسن بن على خود شخصا مهلت آن نيابد كه پا بپاى اين تصميمها پيش رفته و بدست خود نقشهاش را عملى كند ، برادرش حسين را بدين كار بگمارد . و اين همان مطلبى است كه در آغاز اين گفتار بدان اشاره كرديم .
و بدين صورت ، نهضت جاويدان حسين ، عبارت بود از يك مرحلهى بسيار مهم و حساس در نقشهى كلى برادر نابغهى عظيم الشأنش امام حسن .
و همواره فاجعهء كربلا كه تمامى لغتهاى روى زمين از آن سخن گفتهاند ، لكهى سياهى خواهد بود كه تاريخ بنى اميه را قرين ننگ و عار مىسازد . . تا وقتى كه از كربلا نشانى و از بنى اميه نامى باقى است .
( 2 ) پس از واقعهى كربلا نيز همواره اين طرح عميق و درازمدت در فاصلههاى نزديك تاريخ ، پىدرپى حوادثى بزرگ مىآفريد كه همه بدون استثناء از متن نظام اموى - كه از عهد معاويه تا دوران پسر عمويش « حمار » « 1 » در بيشتر خصوصيات يكنواخت بود - سرچشمه مىگرفت .
هامش
( 1 ) وى مروان اموى است ملقب به « حمار » و هم ملقب به « جعدى »