ونعمائه وقول او ذلك از قبيل فصل الخطابست چنان كه سابقا معلوم شد وتقدير چنانست كه الامر ذلك يا ذلك امر الله يا خذوا ذلك يا افعلوا ذلك وقول او يشاء بمعنى شاء است چنان كه مقتضاى كلمه ء اول است وتعبير از ماضى به مضارع جهة قصد استمرار است چنان كه در قول او ( لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الأَمْرِ لَعَنِتُّمْ ) گفته اند وانتصار بمعنى انتقام است مراد از امتحان خداى تعالى بعضى را به بعضى امتحان مؤمن است كه چگونه صبر مىكنند در مقاتله با كافران تا ثوب عظيم مىيابند و به نعيم مقيم مىشتابند وامتحان كافر آنست كه چگونه با اهل اسلام عناد مىورزند و بر كفر كشته مىشوند تا آن كه بجهنم مىروند وبعذاب ابد گرفتار مىگردند و در قول او والذين قتلوا وقرائتست ( يكى ) ماضى مجهول مشتق از قتل يعنى آنان كه كشته شوند ( ديگر ) ماضى معلوم از باب مقاتله يعنى آنان كه كارزار كردند وقول او ( سَيَهْدِيهِمْ ) بيان قول او ( فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ ) است يا جمله ء مستانفه است وقول او ( ويُصْلِحُ بالَهُمْ ) عطف است بر يهديهم يا : ( سَيَهْدِيهِمْ ) وقول او ( عَرَّفَها لَهُمْ ) حالست بتقدير قد از فاعل يا احد مفعولين يدخلهم ومراد از تعريف جنت مدح اوست تا مشتاق او شوند وحصول او بعد از اشتياق الذ واعز باشد يا بيان او وكشف او بر وجهى كه هر كس جاى خود را در بهشت بشناسد .
ومخفى نيست كه آيت مذكوره دالست بر حكم اسيران كافران كه بدست مسلمانان افتند چنان كه تفصيل آن معلوم شد وترغيب وتحريص مسلمانان در جهاد با كافران ( 1 ) .
هامش
( 1 ) تا به وقتى كه در اثر تسلط مسلمانان بر كفار صلح عمومى وجهانى در جامعه ء بشرى حكومت نمايد چنانچه مىفرمايد ( حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها ) معلوم است كه اين صلح عمومى وتسلط مسلمانان بر جامعه ء بشرى روى نمىدهد مگر با ظهور امام زمان عليه السلام