نيست آخر كلام در اين مقام واتمام تفسير آيات احكام مشتمل بر تحقيقات متعلقه
هامش
شهادت دروغ گفته اند و يا انكار اصل شهادت كرده اند .
كتمان شهادت وصيت و يا كذب در شهادت از مصاديق تبديل وصيت است و بنا بر اين تقدير آيه ء شريفه دلالت مىكند بوجوب اداى شهادت و حرمت كتمان آن .
و بنا بعموم علت اثم كه تبديل امرى است از حقيقت خود شامل مىشود بوجوب اداى شهادت در تمام موارد در موقعى كه اثبات حق موقوف بر آن باشد ( إِنَّ الله سَمِيعٌ عَلِيمٌ ) .
( الخامسة ) الاية 282 فى البقرة قوله ( ولا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا ) .
( الترجمة ) زمانى كه شهود براى اداى شهادت دعوت شوند نبايد از رفتن به مجلس شهادت ( المحكمة ) خوددارى و از اداى شهادت استنكاف نمايند .
( بدان كه ) آيه ء شريفه صريحست در وجوب اداى شهادت زمانى كه خوانده شوند بر اداى آن . وبديهى است كه مورد مخصص نمىباشد پس وجوب اداى شهادت و حرمت كتمان آن كلى و راجع به كليه موارديست كه اثبات حق موقوف بر آن باشد .
وعلاوه از آيه ء شريفه مستفاد مىگردد كه قبول شهادت گواهان لازم القبول است وگر نه جعل وتشريع لغو خواهد شد .
خلاصه ء آيه ء كريمه اينست شهود در موقع احضار نبايد از رفتن به مجلس محاكمه واداى شهادت استنكاف نمايند .
( السادسة ) الاية 282 فى البقرة قوله تعالى ( واسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وامْرَأَتانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَداءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْداهُما فَتُذَكِّرَ إِحْداهُمَا الأُخْرى ) .
( الترجمة ) در موقع نوشتن سند دو نفر از مردان شما ( مسلمانان ) اگر .