و در دو لفظ ( عظاما ) چهار قرائتست صيغه ء جمع در هر دو و صيغه ء مفرد در هر دو و اول جمع وثانى مفرد وعكس وقول او ( كسونا ) احتمال دارد كه بمعنى ستر باشد و ( لحما ) بمعنى بلحم و احتمال دارد كه عظام ولحم هر دو استعاره ء بالكنايه باشند و ( كسونا ) استعاره ء تخيليه .
ومراد از ( انشاء ) نيز خلق است و خلق آخر بمعنى مخلوق آخر مفعول به اوست يا بمعنى مصدرى مفعول مطلق يعنى خلق كرديم او را وگردانيديم مخلوق ديگر به نفخ روح در او ومتعلق گردانيدن نفس ناطقه به او و يا خلق كرديم او را خلق كردن ديگر و بر هر تقدير لفظ آخر اشارتست به آن كه ماهيت انسان مغاير ماهية نطفه ومغيرات او كه جماداتند .
و ( تبارك ) بمعنى تعظيم و تعالى است ولفظ ( خالقين ) تنبيه است بر آن كه غير خداى تعالى خالقان هستند زيرا كه عباد خالق افعال اختياريه ء خودند بمذهب اهل حق .
و كلمه ء ( ثم ) در اول بمعنى تراخى در زمان است و در ثانى بمعنى تراخى در رتبه يا تراخى در زمان و در ثالث بمعنى تراخى در رتبه .
وفاها اشارتند بعدم تراخى زمانى ورتبى نسبت به آن تراخيها و به قرب مراتب مذكوره در استعداد وفاء آخر از براى تفريع است .
و در قول او ( فَتَبارَكَ الله ) التفاتست از تكلم به غيبت .
ومخفى نماند كه اكثر اصحاب ما استدلال كرده اند به آيت مذكوره بر آن كه ديت جنين منقسم است بر مراتب انتقالات او كه مذكور است در اين آيت بر اين
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 705
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٧٠٥