بعضى را ونيز واجب نباشد بر بنده زيرا كه او را مالى نمىباشد كه صرف كند در جهاد وقول او ( نَصَحُوا لِلَّهِ ورَسُولِهِ ) كنايه است از ايمان خالص زيرا كه نصيحت كردن مردم را از براى خدا ورسول لازم ايمان خالص است وقول او ( ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ ) تأكيد كلام سابق است .
ومراد آنست كه نيست بر معذوران مذكور حرجى و راه مؤاخذه ومعاقبه به سبب ترك جهاد و ذكر المحسنين از قبل وضع مظهر است در موضع مضمر از جهت تنبيه بر آن كه اينان نيكوكارانند پس از اين جهت حرجى نيست بر ايشان .
مبحث دوم در كيفيت قتال است و وقت او و بعض احكام او و در او پانزده آيتست :
الاية الاولى قوله تعالى فى سورة البقرة : ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيهِ قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ الله وكُفْرٌ بِهِ والْمَسْجِدِ الْحَرامِ وإِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ الله والْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ولا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا ومَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وهُوَ كافِرٌ فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا والآخِرَةِ وأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ) ( 216 ) .
يعنى مىپرسند ترا اى محمد از ماه حرام كه حكم مقاتله كردن در او چيست بگو كه مقاتله در او كردن گناه كبيره است ومنع كردن پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم ومؤمنان از طاعت خداى تعالى و كافر شدن به خداى تعالى و مسجد الحرام و بيرون كردن اهل مسجد حرام كه پيغمبر ومؤمنانند از مسجد حرام گناه كبيره است نزد
هامش
وسايل جهاد فراهم آورد خواه نايب بگيرد يا اين كه تهيه ء وسايل ديگران را فراهم آورد چنانچه در اكثر آيات جهاد جهاد به اموال را مقدم داشته بر جهاد بنفس و بدن خود .