اينجا بر اخوة واخوات مادرى محمول شوند وآنجا بر اخوة واخوات پدرى يا پدر مادرى وضمير ( كانوا ) راجح است به جنس اخ يا اخت وتذكير و جمعيت او بنا بر تغليب مذكر است بر مؤنث وتغليب جمع بر تثنيه وبرين قياس است ضمير : ( فَهُمْ فِيهِ شُرَكاءُ ) .
وذلك اشارتست به اخ يا اخت بمعنى واحد وضمير ( يوصى ) راجع است به ميت مذكور صريحا اگر رجل عبارت از ميت باشد يا مفهوم ضمنا اگر عبارت از او وارث باشد .
وقول او ( غَيْرَ مُضَارٍّ ) حال است از فاعل يوصى ومراد از مضرت در وصيت آنست كه وصيت كند به زياده از ثلث يا بدين غير واقع جهت ضرر رسانيدن به وارثان وظلم او .
چه تخصيص اين قيد به اين آيت كه اخوة واخوات مادرى اقربند به قصد مضرت از اولاد وابوين وازواج بحسب عادت .
وقول او ( وَصِيَّةً مِنَ الله ) مفعول مطلق فعل محذوفست يعنى ( يوصيكم الله بهذه الاحكام وصية ) يا منصوبست به اختصاص يعنى ( اعنى من هذه الوصايا وصية من الله ) .
وپوشيده نيست كه آيت مذكوره دلالت مىكند ( 1 ) بر آن كه ميراث برادر يا خواهر مادرى اگر يكى باشد شش يك مال است و اگر زياده باشد يك بخش
هامش
( 1 ) و همچنين دلالت مىكند كه اخ واخت خواه واحد باشد يا متعدد با وجود والدين و فرزند ميت و يا با وجود يكى از اينها وارث نيستند .
چون كه وراثت اخوة بعنوان كلاله است ووراثت كلاله در صورت نبودن والد وولد است .
ومراد از ( والد ) پدر و مادر است نه تنها پدر .