متبادر است ومقرر است در شرع ( 1 ) .
و در قول او ( عقدت ) سه قرائتست : تشديد قاف از تعقيد وتخفيف قاف از عقد وعاقدت از معاقده ومصادر ثلاثة در لغت بمعنى بستن است و در شرع بمعنى ايجاب وقبول ( 2 ) و ايمان جمع يمين است بمعنى دست راست از قبيل اسناد فعل به آلت زيرا كه عادت چنان بوده است كه متعاقدين در وقت عقد دست راست يكديگر را مىگرفته اند .
هامش
( 1 ) آيه ء شريفه ( ولِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ والأَقْرَبُونَ ) راجع ببيان موجب ارث بنسب است بطريق اجمال وخلاصه ء مفادش اينست :
يعنى براى هر انسانى اولى به تصرفى ووارثى قرار گذاشته ايم كه از ما ترك ودارائيه ء پدر و مادر و ساير اقرباء ارث مىبرند .
وتصريح به والدين در حالى كه كلمه ء ( والأَقْرَبُونَ ) بمعنى لغوى اصلى شامل بوده به جهت اهميت بشأن ومقام ابوين و در مرتبه ء اول بودن ايشانست . وارث به واسطه ء سبب را بقيه ء آيه ( والَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ ) بيان مىكند چنانچه مىآيد .
( 2 ) عقد ومعاقده وتعقد به همگى بمعنى عهد وپيمان بستن و در شرع نيز به همان معنى به كار رفته است چون كه عهد و عقد هر چيز نسبت به حال محل وموضوع آن طورى تمثل يابد به اين معنى كه عقد وپيمان زوجيت به واسطه ء ايجاب وقبول مخصوصى تحقق مىيابد و عقد وپيمان بيع ومبادله ء مالى بمالى بنحو ديگر با شرايط محققه صورت مىگيرد و همچنين عهد و عقد بيعت به رسول و به وصى ( امام ) به نحوى على حده انجام يابد وهم چنان عقد ضمان جريرة وعتق به نحوى از انحاء عقد محسوب و در ظرف خارج تحقيق خواهد يافت .
و بنا بر اين آيه ء ( والَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ ) شامل است ببيان ارث به واسطه ء سبب كه آن عقد زوجيه ء و عقد عتق و عقد ضمان و عقد امامت است .
و بنا بر اين تحقيق جمله ء ( الْوالِدانِ والأَقْرَبُونَ ) اشاره به ارث نسب مىباشد وجمله ء ( والَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ ) اشاره به ارث به واسطه ء سبب خواهد شد .