است ببعض پاكها بنا بر روايات صحيحه ء نبويه واماميه عليهم السلام .
و ظاهر آنست كه كلمه ء ما در : ( ما عَلَّمْتُمْ ) موصوله است وقول او ( و ما عَلَّمْتُمْ ) بحذف مضاف عطف است بر طيبات يعنى ( وصيد ما علمتم ) چنان كه تفسير كرده شد .
وفاء در قول او ( فَكُلُوا ) از براى سببيت است يا از براى تفسير يا از براى تفريع .
و احتمال دارد كه كلمه ء ( ما ) شرطيه باشد وقول او ( فَكُلُوا ) جزاى او وجمله ء شرطيه معطوف باشد بر جمله ء حمليه ء سابقه و بر هر تقدير كلمه ء ( من ) در قول او ( مِنَ الْجَوارِحِ ) بمعنى تبعيض است يا تبيين .
وجوارح جمع جارح است مثل كواهل كه جمع كاهل است ومراد از جوارح نزد اصحاب ما سگان شكار كننده است بنا بر روايات ائمه هدى ( ع ) . مثل آن كه مرويست از امام صادق عليه السلام ( لا تأكل الا ما ذكيت الا الكلاب ) يعنى مخور از شكاريها مگر آن چه تذكيه كنى او را مگر شكارهاى سگهاى آموخته را كه صيد آنها حلال است واحتياج به تذكيه ندارد . ونيز فرمود كه ( اذا ارسلت الكلب المعلم فاذكر اسم الله عليه فهو ذكاته ) يعنى هر گاه بفرستى سگ آموخته را از پى شكارى پس ياد كن نام خداى تعالى را بر سر آن فرستادن از جهة آن كه فرستادن او به نام خداى تعالى ذكات شرعى آن شكاريست .
وقول او ( مُكَلِّبِينَ ) نيز مؤيد تخصيص جوارح است به سگان زيرا كه تكليب مأخوذ است از كلب بمعنى تعليم دادن سگ يا سگ دارى كردن .
واينجا مراد معنى ثانيست واو حال است از فاعل : ( عَلَّمْتُمْ ) يعنى در حالتى كه ماهر باشيد در علم سگ دارى . و دور نيست كه بمعنى تأديب باشد بر سبيل مجاز .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 535
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٥٣٥