بزرگست وفايده هاست از براى مردم و گناه ايشان بزرگتر است از فايده ء ايشان .
سبب نزول اين آيت و آيات ديگر كه در شأن خمر نازل شده است سابقا مذكور شد .
ومراد از خمر ( 1 ) مطلق مسكر است يعنى چيزى كه در اصل روان باشد و به پوشاند عقل را از خمره بمعنى ستره يعنى پوشانيد او را زيرا كه پوشانيده عقل است هم چنان كه مسكر ومسكر نيز خوانند او را از سكر بمعنى بستن جوى يا از سكور بمعنى ايستادن باد زيرا كه راه عقل را مىبندد از ادراك معقولات وعقل را ساكن مىگرداند از حركات فكريه وتعقلات و از اين جهت حرام شده است در جميع اديان .
ومراد از ميسر مطلق قمار است مثل نرد وشطرنج و غير آن .
وقول او ( فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ ) اشارتست به آن كه شرب خمر وقمار باختن هر دو از كبايرند .
ومراد از منافع ايشان فوايد دنيويست كه ازيشان حاصل شود مثل لذت وشهوت در خمر و مال ومنال در قمار و صحبت ومصادقت در هر دو .
و معلوم است نزد عقل سليم و طبع مستقيم كه اين فوايد دينيه دنيويه مقاومت نمىكند به گناه بزرگ اخروى ايشان و از اين جهت گفت : ( وإِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما ) .
هامش
( 1 ) ( الخمر ) ما اسكر من عصير العنب ( اقرب الموارد ج 1 ص 301 ) .
اسم لكل مسكر خامر العقل : غطاه ( المصباح ) .