شاخ زده شده باشند ومرده باشند وحيواناتى كه خورده باشند بعضى از ايشان را حيوانات درنده ء مگر آن چه ذبح كرده باشيد او را بطريق شرع . وحيواناتى كه كشته شده باشند وتكه كرده شده باشند گوشت آنها بر بالاى بتها و آن كه طلب قسمت گوشت شتر قمار كنيد به سبب تيرهاى قمار آن چه مذكور شد تحريم او از ارتكاب امور مذكوره بيرون رفتن است از طاعت خداى تعالى .
بدان كه تفسير اول اين آيت و تحقيق آن در كتاب صلاة مذكور شد . و تحقيق باقى آيت آنست كه مراد از منخنقه حيواناتيست كه مرده باشند به سبب گلو فشردن كس يا به سبب گلو فشرده شدن به سبب عارضى از انخناق بمعنى گلو فشرده شدن .
ومراد از ( موقوذه ) حيواناتيست كه مرده باشند به سبب زدن كسى ايشان را به چوب يا سنگ يا چيز ديگر از وقذ بمعنى محكم زدن تا آن كه نزديك به مردن رسد .
ومراد از ( متردية ) حيواناتيست كه در چاهى افتاده مرده باشند يا از بلندى افتاده باشند از تردى بمعنى از بلندى به زير افتادن يا در چاه افتادن .
ومراد از ( نطيحة ) حيواناتيست كه كشته باشند ايشان را حيوانات ديگر بشاخ يا لگد يا مانند آن از نطح بمعنى شاخ زدن ونطيحة فعلية است بمعنى مفعول و تا از براى نقل است نه تأنيث زيرا كه در فعيل بمعنى مفعول تذكير وتأنيث مساويست .
ومراد از ( ما أَكَلَ السَّبُعُ ) حيواناتيست كه خورده باشد بعضى از ايشان را حيوانات درنده .
وقول او ( إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ ) استثناء متصل است از ( ما أَكَلَ السَّبُعُ ) يا استثناء متصل يا منقطع است از شش آخر از محرمات مذكوره .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 524
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٥٢٤