يعنى مر آن كسان راست كه سوگند مىخورند بر ترك وطى زنان خود مطلقا يا مؤبدا يا مقيد به زياده از چهار ماه حقيقة يا حكما .
وباين طريق دورى مىجويند از زنان خود انتظار كشيدن مدت چهار ماه ، پس اگر بر گردند اين ايلاء كنندگان بسوى زنان خود به وطى يا بقول پس به درستى كه خداى تعالى آمرزنده ء مهربانست .
و اگر قصد كنند طلاق زنان خود را و بر نگردند بسوى ايشان پس به درستى كه خداى تعالى شنواست اقوال ايشان را داناست به احوال ايشان .
ظاهر آنست كه قول او ( مِنْ نِسائِهِمْ ) متعلق است بقول او ( يُؤْلُونَ ) به اعتبار تضمين معنى استبعاد يعنى ايلاء مىكنند ( 1 ) در حالتى كه دورى مىجويند از زنان خود هم چنان كه قول او ( مِنْ نِسائِهِمْ ) در آيت ظهار متعلق است يتظاهرون .
و احتمال دارد كه : ( مِنْ نِسائِهِمْ ) اينجا متعلق باشد بما بعدش كه تربص است بمعنى ابتداء يعنى انتظار كشيدن از جانب زنان ايشان چنان كه گويند ( لي منك نصرة ومعونة ) يا به اعتبار تضمين معنى بعد يا استبعاد يعنى انتظار كشيدن مدت
هامش
( 1 ) مراد از ايلاء در اين آيه ء كريمه قسم وسوگند ياد كردن به اعتزال زنان و ترك جماع با آنها است .
به طورى كه قسم به خدا و يا به شيئى از صفات خدا باشد بدون اين كه كسى را در آن شركت دهد چون كه سوگند به غير از خدا منعقد نيست وسوگندش به ترك جماع از روى غضب و به قصد ضرر رسانيدن بزن باشد و اما اگر به قصد اصلاح باشد ايلاء محقق نمىشود هر چند يمينش تحقق يابد پس در اين صورت بجز از احكام يمين چيزى ديگر از احكام مختصه ايلاء مترتب نمىشود .