و در قول او ( كرها ) دو قرائت است ( بفتح كاف وضم او ) از كره واكراه .
ومراد از قول او ( لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً ) آنست كه نگيريد نفس زنان خويشان خود را به زور وبىرضاى ايشان يا آن كه از زنان خود ميراث مگيريد به زور و ستم برين وجه كه نگاه داريد ايشان را به زور و ستم ومحنت و مشقت تا بميرند وميراث ايشان به شما رسد .
و ظاهر آنست كه قول او ( ولا تَعْضُلُوهُنَّ ) عطف است بر : ( تَرِثُوا النِّساءَ ) كه منصوبست بان ناصبه و كلمه ء ( لا ) زايده است جهت تأكيد نفى .
يعنى ( ولا ان تعضلوهن ) يعنى ونيز حلال نيست شما را آن كه به تنگى نگاه داريد زنان خود را تا آن كه به ضرورت سر خود را باز خرند از شما وشما به آن تقريب بعضى از آن چه به ايشان داده ايد بگيريد از ايشان .
و احتمال دارد كه قول او ( ولا تَعْضُلُوهُنَّ ) نهى باشد نه نفى ومعطوف باشد بر قول او ( لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً ) به اين اعتبار كه او نيز بمعنى نهى باشد .
يعنى ( لا ترثوا النساء كرها ولا تعضلوهن ) يعنى ميراث مگيريد از زنان خود به زور واكراه و به تنگى نگاه مداريد ايشان را تا بگيريد از ايشان بعضى از آن چه به ايشان داده ايد بطريق خلع و مبارات .
وقول او ( إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ) استثناء است از قول او ( ولا تَعْضُلُوهُنَّ ) بحذف مضاف يعنى به تنگى نگاه نداريد ايشان را جهت خلع يا مبارات در هيچ وقتى از اوقات مگر در وقت آن كه بكنند كار قبيح آشكارا ومراد از كار قبيح آشكارا اينجا كج خلقى ودرشتى ايشانست نسبت به شوهران خود .
ومؤيد اينست آن كه مرويست از امام صادق عليه السّلام كه فرمود كه هر گاه
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 490
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٤٩٠