ما خلاف مر ابن جنيد را رحمهم الله .
ليكن متأخرين اصحاب تخصيص كرده اند تحريم زنان كتابيه را به نكاح دوام وتجويز كرده اند نكاح متعه ء ايشان را بنا بر آيت سوره ء مايده و اين قول اوست : ( والْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ) .
زيرا كه مراد از حليت محصنات اهل كتاب حليت نكاح متعه ء ايشانست چنان كه متبادر است از اجور .
و بر اين تقدير اين آيت تخصيص كند تحريم نكاح زنان كتابيه را در آيت مذكوره به نكاح دوام .
ليكن ظاهر آنست كه مراد از حليت محصنات اهل كتاب حليت نكاح ايشان است بعد از مسلمان شدن ايشان زيرا كه مسلمانان مكروه مىشمردند نكاح ايشان را بعد از اسلام نيز و تا منافى نشود بعموم آيت مذكوره وبعموم آيت : ( لا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ ) .
و بر اين تقدير آن كه روايت كرده اند از پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه سوره ء مايده آخرين سوره ء قرآنست از روى نزول پس حلال داريد حلال او را و حرام دانيد حرام او را بر تقدير صحت مبنى بر اكثر واغلب باشد .
و ظاهر آنست كه مراد از مشركه در قول او ( مِنْ مُشْرِكَةٍ ) زن كافره است مطلقا وخواه بنده وخواه آزاد يعنى كنيزك مؤمن بهتر است از زن كافره و اگر چه آزاد باشد تا بطريق اولى لازم آيد كه زن آزاد مؤمن بهتر است از زن كافره .
و بر اين قياس است قول او ( ولَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ ) .
ومراد از نكاح در ثانى زن دادنست هم چنان كه مراد از نكاح در اول زن كردنست
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 326
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٢٦