وباء در : ( دَخَلْتُمْ بِهِنَّ ) از براى تعديه است يعنى در آورده ايد ايشان را در خلوت و آن كنايه است از جماع زيرا كه عادت چنانست كه در وقت اراده ء جماع به خلوت در مىآيند .
و ( حلايل ) جمع حليله است بمعنى زوجه از حل بمعنى حلال شدن زيرا كه وطى او حلالست بر شوهر او يا از حلول بمعنى نزول زيرا كه زوج وزوجه هر دو يك جا نزول مىكنند يا از ( حل ) بمعنى گشادن زيرا كه بند ازار خود را براى شوهر مىگشايد يا شوهر بند ازار او را مىگشايد .
وابناء جمع ابن است و اصل او بنونست چنان كه مذكور شد وتقييد ابناء به آن كه صلبى باشد با آن كه متبادر از آن ابن صلبى است از براى توضيح است وتأكيد جهت رد منافقان چنان كه در سبب نزول معلوم شد .
وقول او ( وأَنْ تَجْمَعُوا ) عطفست بر نكاح مقدر كه مضافست به زنان مذكوره
هامش
اخت ام الاب اعنى خالة الاب .
6 - بنات الاخ وان نزلن .
7 - بنات الاخت وان نزلن .
فهذه جميع المحرمات النسبية .
( و اما الاجمالى ) فهو انه يحرم على الانسان ( اصوله ) و ( فصوله ) و ( فصول اول اصوله ) و ( اول فصل من كل اصل بعده ) اى بعد اول الاصول .
فا ( لأصول ) الامهات بالنسبة إلى الذكر والآباء بالنسبة إلى الانثى .
و ( الفصول ) البنات والبنون بالنسبة إلى الامرين و ( فصول اول الاصول ) الاخوة بالنسبة إلى الرجل والاخوات للأنثى و اولاد الاخ والاخت وان نزلوا .
و ( اول فصل من اكل اصل بعده ) الاعمام والعمات والاخوال والخالات .