است و در سورة المعارج عطف است بر موصولات مستثنى از انسان مذموم .
ومراد از حفظ فروج نگاه داشتن وضبط كردن آنهاست از در آمدن در فرج غير زنان وكنيزكان حلال .
ولام در : ( لِفُرُوجِهِمْ ) از براى تقويت عمل است به سبب ضعف عمل اسم فاعل ( 1 ) وقول او ( إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ ) مستثنى است از مقدرى يعنى ( على كل احد الاعلى ازواجهم ) و كلمه ء ( على ) بمعنى عن است .
و دور نيست كه ( على ) متعلق باشد به مشتملين مقدر ومستثنى باشد از على كل حال .
يعنى آنان كه حفظ كنند فرجهاى خود را در حالتى كه مشتمل باشند بر جميع احوال مگر در حالتى كه مشتمل باشند بر تزوج زنان وتسرى كنيزكان بحذف مضاف .
و احتمال دارد كه متعلق باشد بدالين مقدر يا به ملومين مقدر به قرينه ء قول او ( فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ) وذلك اشارتست بقسمين مذكورين به كلمه ء او .
وضمير فصل ولام در : ( هُمُ العادُونَ ) دالند بر حصر عدوان بمعنى در گذشتن از حدود خداى تعالى در آن كه فرجهاى خود را نگاه ندارند از غير زنان خود وكنيزكان خود از جهت مبالغه در مذمت ايشان .
هم چنان كه قول او ( فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ) دالست بر ملامت ايشان .
هامش
( 1 ) لام ( لِفُرُوجِهِمْ ) متعلق به حافظون است وتقديم آن بر متعلق از جهت اهتمام ومبالغت در حفظ وصيانت اوست از زنا بلكه عامتر از آن تا شامل باشد به نظر كردن به فروج چنانچه از حضرت امام محمد باقر ( ع ) منقولست در تفسير اين آيت كه در سوره ء مؤمنون واقع است .