خود را در ميان او بست واو را ولى عهد خود گردانيد و بعضى مفسران گفته اند كه پادشاه بدست يوسف عليه السّلام مسلمان شد وتابع ومنقاد او گشت وعزيز مصر را كه قطفير نام داشت عزل كرد بعد از آن عزيز فوت يافت وپادشاه زن او را كه زليخا بود يا راعيل به يوسف عليه السّلام داد كه بخواهد ويوسف ( ع ) او را به عقد خود در آورد و چون نزديك او رفت گفت آيا اين صورت بهتر نيست از آن چه تو مىخواستى و چون دخول كرد او را بكر يافت و از او دو پسر حاصل كرد .
وقول او ( عَلى خَزائِنِ الأَرْضِ ) متعلق است به محذوفى مثل واليا ومسلطا وقادرا ومراد از ارض زمين مصر است به قرينه ء مقام يعنى مسلط وقادر گردان مرا بر خزينه هاى مال مصر وقول او ( إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ ) اشارتست به آن كه شرط حكومت آنست كه حاكم عادل باشد وعالم تا خيانت وخطاء از او واقع نشود و از اين جهت استدلال كرده اند بعضى فقهاء به اين آيت بر جواز طلب حكومت و قضاء از سلطان ظالم به شرط عدالت وديانت وعدم مضرت و بر عدم جواز آن بدون اين شرايط پس اكتساب به آن بر اين تقدير صحيح نباشد . ( ومخفى نيست ) كه دلالت آيت مذكوره بر اين احكام اگر چه صريح نيست ليكن دلالت او به معونت قراين خارجه شبهه ء نيست .
الاية الثانية قوله تعالى فى سورة المائدة : ( سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ ) ( 42 )
يعنى بعضى از يهود بسيار شنونده اند مر دروغ را بسيار خورنده اند مر حرام را .
بدان كه قول او ( سماعون ) خبر مبتداى محذوفست يعنى ( هم سماعون ) يعنى يهود بسيار شنونده اند سخن دروغ را و احتمال دارد كه مبتداى خبر محذوف باشد يعنى : ( مِنَ الَّذِينَ هادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ ) يعنى از جمله ء يهودند آنان كه بسيار مىشنوند
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 121
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٢١