وقول او ( مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ ) عطف است بر ضمير مجرور بلام در لكم به اعتبار محلش كه نصب است بر مفعوليت ( جعلنا ) يا بر معايش .
و دور نيست كه عطف باشد بر ضمير ( لكم ) به اعتبار لفظش بنا بر مذهب كوفيين كه اعاده ء جار را شرط نكرده اند در عطف بر ضمير مجرور يعنى گردانيديم از براى شما و از براى آن كسان كه شما روزى دهنده ء ايشان نيستيد ومراد از ايشان عيال و بنده ها وخدمتكارانست جهت رد توهم بعضى كه توهم مىكنند كه ايشانند روزى دهنده ء عيال و ساير متعلقان خود وتصريح بذكر ايشان با آن كه داخلند در لكم از جهت اهتمام است بشأن ايشان بنا بر توهم مذكور .
و تفسير او به حيوانات كه آدمى سبب رزق او نيست خلاف ظاهر است زيرا كه كلمه ء من مستعمل نشود در غير ذوى العقول مگر بطريق مجاز .
و ظاهر آنست كه مراد از شىء در قول او ( وإِنْ مِنْ شَيْءٍ ) مطلق حيوان باشد كه محتاج است به روزى .
ومراد از خزاين كه جمع خزينه است بمعنى جاى محافظت آن چه محتاج اليه باشد خزينه هاى انواع روزى هر حيوان است .
وتواند بود كه مراد از شىء مطلق موجود باشد و از خزاين انواع ضروريات بقاى او زيرا كه وجود هر شىء وبقاى او وكمالات ممكنه ء او به قدرت خداى تعالى است پس مراد از خزاين بر هر تقدير قدرت شامله تامه ء خداى تعالى است كه تشبيه كرده شده است بجز اين روزى حيوانات و غير آن از ضروريات موجودات در سهولت حصول آنها از او بطريق استعاره مصرحه .
و بهتر آنست كه كلام استعاره تمثيليه باشد بنا بر تشبيه رجوع مخلوقات در ضروريات و ما يحتاج خود به قدرت خداى تعالى وسهولت تحصيل خداى تعالى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 110
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١١٠