مشتق است از ( رجع ) بمعنى واگردانيدن نه از رجوع بمعنى واگشتن وقول او ( لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ ) تعليل نهى مذكور است وقول او ( ولا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ) تأكيد اوست يا مراد از نفى حل اوّل نفى حل است به اعتبار نكاح سابق و از نفى حل ثانى نفى حل به اعتبار عقد جديد و صيغه ء مضارع در جمله ء ثانيه مؤيد توجيه دوم است .
ومراد از قول او ( أُجُورَهُنَّ ) مهرهاى ايشانست از نكاح ثانى وامساك در لغت چنگ زدنست ومتعدى شود به با و همچنين است تمسيك وقول او ( ولا تُمْسِكُوهُنَّ ) به صيغه ء نهى حاضر از هر دو باب قرائت كرده اند وعصم جمع عصمت است واو بمعنى باز داشتن است بحسب لغت واينجا مراد نكاح است .
زيرا كه عقد نكاح باز مىدارد زن را از غير شوهر او وكوافر جمع كافره است يعنى اعتبار مكنيد و جايز مداريد نكاح زنان كافر را و چون متبادر از قول او ( ولا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ ) نهى است از نكاح زنان كافر مطلقا ( 1 ) خواه نكاح دوام باشد وخواه نكاح متعه وخواه از زن كافر حربى باشد وخواه كتابى .
پس آن كه بعضى مفسران تخصيص كرده اند كوافر را به كافر حربى كه بت پرست باشد به قرينه ء سبب نزول و بعضى به زنى كه ملحق شود بدار حرب ومرتد گردد و بعضى به زنى كه مانده باشد در دار حرب بر كفر خود خلاف ظاهر است وقول او ( وسْئَلُوا ما أَنْفَقْتُمْ ) اشارتست به آن كه اگر زنى از مؤمنان بسوى كافران رود ومرتد گردد و شوهر او آن چه به آن زن داده باشد به حساب مهر بايد كه طلب كند از
هامش
( 1 ) اقول حرمت نكاح زنان كافره وجواز آن مخلف فيه است تقريبا هفت قول تعداد گرديده است و اخبار هم در اين باب مختلف است و اين جانب در محلش تحقيق نموده ايم آن چه حرام است نكاح دائمى است نه منقطعه به مقتضاى دلالت كتاب الهى و اخبار وارده از ائمه ء هدى عليهم السلام چنانچه در كتاب نكاح خواهد آمد .