قريش است وقافله ء ايشان وقول او ( أَنَّها لَكُمْ ) بدل اشتمال است از احدى الطائفتين وقول او ( تَوَدُّونَ ) عطف است بر : ( يَعِدُكُمُ الله ) و ( شوكت ) در لغت بمعنى حدت وشدتست از شوك بمعنى خار ومراد از ذات الشوكة لشكر قريش است كه صاحب شمشير وقوت بودند و از : ( غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ ) قافله ء ايشان ومراد از احقاق حق اثبات دين است وعزت ونصرت او و اهل او ومراد از كلماته آثار قدرت خداى تعالى است مثل انداختن ترس در دلهاى كافران و فرستادن ملائكه جهة امداد مسلمانان ودابر چيزى در لغت بيخ او و آخر اوست ومراد از قطع دابر كافران فانى گردانيدن ايشان و بر انداختن ايشانست .
يعنى خداى تعالى مىخواهد كه لشكر قريش كه صاحب شوكتند مسخر شما شوند تا عزت ونصرت يابيد وسعادت آخرت را حاصل كنيد وشما مىخواهيد كه قافله كه صاحب مال ومنالست نه صاحب شوكت ودولت مسخر شما شود تا مالدار شويد ومتاع دنيا بدست آريد .
و در اين كلام تعريض است مسلمانان را بدنائت همت وترجيح دنيا بر آخرت مثل قول او ( تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا والله يُرِيدُ الآخِرَةَ ) وبرين تقدير آيت مذكوره دلالت مىكند بر آن كه در مقاتله با كافران رعايت اصلح بايد كرد و هر جماعت ازيشان كه مقاتله با ايشان اهم است مقاتله ايشان را تقديم بايد نمود چنان كه در تفسير بعض آيات سابقه گذشت .
الاية الثالثة عشر قوله تعالى فى سورة الانفال ايضا : ( وإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) ( 61 )
يعنى و اگر ميل كنند كافران به مصالحه با تو اى محمد پس ميل كن تو نيز به مصالحه با ايشان وتوكل كن بر خداى تعالى به درستى كه خداى تعالى شنواست
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 68
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٦٨