غير از سكرى بضم سين كه مؤنث اوست وقول او حتى تعلموا بتقدير جواز تعلموا جارو مجرور است متعلق به سكارى وقول او ولا جنبا عطف است بر أنتم سكارى ولا زايده است جهة تأكيد نفى وقول او إلا عابري سبيل استثناء است از مقدرى يعنى ولا جنبا متصفين بصفة إلا عابري سبيل وقول او حتى تغتسلوا جار ومجرور است متعلق به جنبا وتقديم استثناء بر و از جهة زيادتى اهتمام است وقول او وان كنتم مرضى تا آخر آيه عطفست بر مقدرى يعنى حتى تغتسلوا ان كنتم أصحاء قادرين على الاغتسال وان كنتم مرضى وقول او ان الله كان عفوا غفورا استينافست از بيان حكم تيمم واشارتست بوجه ايجاب .
وپوشيده نماند كه اين آيت دلالت مىكند بر وجوب غسل جنابت و تيمم از اقسام طهارت جهة نماز يا دخول مساجد و بر عدم صحت نماز در حال مستى ، اما وجه دلالت آيت بر عدم صحت نماز در حال مستى آنست كه قول او ( لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وأَنْتُمْ سُكارى ) نهى است از نماز گزاردن در حال مستى و نهى در عبادات مقتضى فساد وعدم صحت است چنان كه در علم اصول تحقيق يافته ليكن مراد از سكر و مستى اينجا نشاط وطربى است كه در اوايل مستى عارض مىشود نه مستى حقيقى كه زوال عقل است تا متوجه نشود كه مستى حقيقى غفلتست و تكليف غافل قبيح است چنان كه در اصول مقرر است .
و بعضى گفته اند كه مراد از سكر فتوريست كه بيشتر از خواب مىباشد و آن را عرب نعاس گويند وعجم پينكى و ضعف اين قول ظاهر است .
و بعضى گفته اند كه مراد نهى است از مستى در حال نماز گزاردن يعنى مست مشويد در حال نماز گزاردن چنان كه گويند ( لا تتهجد وأنت شبعان ) يعنى سير مشو در حال تهجد گزاردن .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 50
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٥٠