قياس است كه در ( إِلَى الْمَرافِقِ ) مذكور شد ( 1 )
و اما وجه دلالت آيت مذكوره بر وجوب غسل
است كه قول خداى تعالى ( فَاطَّهَّرُوا ) امر است بر جنب به تطهير تمام بدن كه غسل عبارت از آن است وسابقا مذكور شد كه صيغه ء امر نزد محققين علماء اصول موضوع است از براى وجوب
هامش
( 1 ) از آيه ء وضوء چند حكم استفاده مىتوان كرد :
1 - اين كه مسح بايد با رطوبت باقيه در دست باشد از جهت انصراف امر به مسح پس از امر به غسل بر مسح به رطوبت باقيه زيرا كه آيه در مقام بيان حكم است و از ذكر استيناف آب جديد ساكت است وباين معنى ارشاد مىكند اخبار ائمه هدى ( ع ) .
2 - اين كه ترتيب در اعضاء وضوء لازم است از جهت ترتيب ذكرى چنانچه از اخبار هم مستفاد مىباشد به اين معنى اول شستن روى دوم شستن دستها سوم مسح سر چهارم مسح پاها .
3 - اين كه مسح بايد بسر و يا به آن چه از سر محسوب است مانند موى باشد از جهت قول خداى تعالى ( وامْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ ) كه امر به مسح سر مىكند و همچنين مسح به پاها باشد از جهت قول خدا ( وأَرْجُلَكُمْ ) كه امر به مسح پاها مىكند پس بر عمامه وچكمه و جوراب صحيح نمىشود وگر نه بايد مسح بسر مراكب از وضوء كفايت مىكند از جهت عدم تفاوت در تغاير از سر و پا ميان عمامه و سر حضرت فيل .
4 - اين كه وضوء مانند غسل با آب باشد از جهت انصراف قوله تعالى ( فَاغْسِلُوا ) . .
( فَاطَّهَّرُوا ) به غسل ووضوء با آب وعلاوه قوله تعالى ( فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً ) دليل است بر اين كه در موقع پيدا نشدن آب وظيفه تيمم است از جهت اين كه اگر وضوء با مضاف صحيح مىبود هر آينه امر به تيمم نمىكرد و در فقه بيان كرده ايم كه مضاف داخل آب نيست نه مفهوما و نه مقسما .
5 - اين كه هر يكى از وضوء و غسل بايد با آب پاك باشد از جهت قوله تعالى در آخر آيه ء شريفه ( ولكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ ) زيرا كه غايت امر به وضو و غسل و تيمم را طهارت وپاكيزگى قرار داده است پس از نفى حرج از مكلفان وبديهى است كه فاقد شىء معطى نمىباشد به اين معنى چيزى كه خودش نجس است چگونه ديگرى را پاك مىكند .
اينست آن چه از آيه ء وضوء استفاده مىشود . فافهم وكن من الشاكرين .