كعاب بخلاف ايدى ومرافق از جهت رعايت تفنن در كلام و دور نيست كه گفته شود كه ذكر كعاب در اين مقام مناسب نيست زيرا كه تقابل جمع به جمع بحسب ظاهر مقتضى انقسام آحاد به آحاد است چنان كه گويى ركب القوم دوابهم و اين معنى در ارجل وكعاب داخل نيست ( 1 ) بخلاف مرافق .
هامش
دو كعب ) بنا بر قول ثانى مصنف قرينه ء نمىشود كه مراد از ارجلكم هر يك از رجلين باشد از جهت اين كه ممكن است مراد از ارجلكم مجموع رجل افراد مكلفين باشد هر چند تحديد مسح إلى الكعبين موجب قول بر اين است كه مراد از كعب استخوان مرتفع در مفصل ساق كه مجمع قدم و ساق است و از اينست كه مىگوييم كعبين گفتن دليل است كه مراد از كعب ظنبوب نيست چنانچه عامه گفته اند بلكه مفصل يا قبه ء قدم است چنانچه بعضى گفته اند زيرا كه اگر مراد از كعبين ظنبوبين بود هر آينه لازم بود كه به صيغه ء جمع ( كعاب ) مىگفت نه تثنيه ( كعبين ) چون كه در هر يك نفر چهار تا است در هر قدم دو تا يكى راست ديگرى چپ وآوردن مرفق با صيغه ء جمع ( مرافق ) موجب احتمال ديگرى نمىبود زيرا در يك نفر دو تا مرفق يكى در دست راست و ديگرى در دست چپ است از اينست جمع آوردن مرافق را بايد مجموع افراد مكلفين حمل كرد تا اين كه مصداق محقق باشد و اما در كعب اگر جمع مىگفت محتاج بحمل به افراد مكلفين نمىشد از جهت تحقق جمع در هر فردى پس تثنيه آوردن كعب دليل است بر اين كه در هر فرد مكلف دو تا كعب است يكى در قدم راست و ديگرى در قدم چپ .
( 1 ) عبارت مصنف وافى بر مطلب نيست شايد مرام وى همين است كه ما بيان كرديم به اين معنى كه تقابل جمع ( يعنى ارجلكم ) به جمع ( يعنى به كعاب اگر به صيغه ء جمع آورده مىشد ) بحسب ظاهر مقتضى انقسام آحاد به آحاد است ( يعنى مقتضى اينست كه در هر يك رجل يك كعب باشد ) مثل قول ( ركب القوم دوابهم ) يعنى هر فردى از جماعت بيكى از دواب خودشان سوار شدند و اين معنى در ارجل وكعاب داخل نيست زيرا ممكن است در هر رجل دو تا كعب تصور كرد چنانچه جمعى قائل شده اند از عامه و در اين صورت مقصود شارع كه مسح به مفصل و يا قبة القدم است مستفاد نمىبود بلكه لازمه اش مسح بر ظنبوب مىبود بخلاف مرافق زيرا كه غير از يك مرفق در هر دست مرفقى ديگرى نيست كه تا وجود