محدث بحدث اصغر باشند نه بحدث اكبر كه جنابت است ديگر آن كه قادر باشند بر وضوء به قرينه ء تقابل قول او ( وإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا ) وقول او ( فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا ) پس تقدير آيت چنين باشد كه ( اذا قمتم إلى الصلاة محدثين به غير الجنابة قادرين على الوضوء ) و بعضى گفته اند كه آيت بر ظاهر خود است ليكن منسوخ است به احاديث داله بر عدم وجوب وضوء بر متطهر ( 1 ) مثل آن كه روايت كرده سليمان بن بريد ، از پدر خود بريده كه گفت : كان رسول الله صلَّى الله عليه وآله وسلَّم يتوضأ لكل صلاة فلما كان عام الفتح صلى الصلاة كلها بوضوء واحد فقال عمر بن الخطاب يا رسول الله صنعت شيئا ما كنت صنعته قال عمدا يا عمر يعنى بود رسول خدا در صدر اسلام كه وضوء مىساخت از هر نمازى پس چون فتح مكه شد در آن روز به جاى آورد پنج نماز را به يك وضو پس گفت عمر يا رسول الله امروز كارى كردى كه هر گز نكرده بودى گفت رسول خداى كه عمدا كردم اى عمر يعنى از براى بيان جواز ومخفى نماند كه اين قول ضعيف است از جهت اتفاق مفسرين بر آن كه در سوره ء مائده آيت منسوخ نيست مگر قول ( 2 ) خداى تعالى ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ الله ) كه نزد بعضى منسوخ است .
ومؤيد اينست آن كه روايت كرده اند از رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه گفت ( المائدة
هامش
( 1 ) حكم به نسخ آيه لغو است چنانچه در ج 2 اثبات الايات مفصلا بيان كرده ايم وعلاوه دلالتى در آيه ء شريفه بلزوم وضوء در اتيان نماز در صورت متطهر بودن مصلى نيست ووضوء حضرت رسول اكرم ( ص ) براى اداى هر نماز بعنوان تجديد واستحباب بوده است واكتفاء آن حضرت به وضوى واحد در نمازهاى متعدده بعنوان ترخيص و براى رفع توهم بوده و از اينست كه در جواب عمر بن خطاب فرمود وضويى كه براى هر يكى از نمازهايى كه به عمل آورده ام از روى قصد واراده بوده نه از جهت سهو و نه از جهت نسخ لا جرم قول به نسخ ناشى از بىتدبرى در فهم روايت سليمانست .
( 2 ) آيه شريفه مانند خود سوره ء مباركه محفوظ از نسخ است چنانچه در جلد دوم اثبات الايات بيان كرده ايم .