الاية السابعة قوله تعالى فى سورة الحج ايضا : ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا ويَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ الله والْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ والْبادِ ومَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ ) ( 25 )
يعنى به درستى كه آنان كه كافر شده اند ومنع مىكنند هميشه مسلمانان را از راه خداى تعالى و مسجد حرام آن چنان مسجد حرامى كه گردانيده ايم او را از براى همه ء مردم كه برابر است در او كسى كه مقيم است در او و كسى كه مسافر است در او ونيز كسى كه خواهد كه در او كار بد كند به سبب ميل از راه راست به سبب ستم بچشانيم او را عذاب دردناك .
بدان كه مراد از قول او يصدون منع بر سبيل دوام واستمرار است چنان كه صيغه ء مضارع دلالت مىكند بر آن مثل آن كه گويند ( زيد يطرب ويشرب ) يعنى زيد هميشه طرب مىكند وهميشه شرب مىكند ازين جهت صيغه ء مضارع معطوف شد .
بر صيغه ء ماضى يعنى آنان كه كافر شده اند وهميشه مسلمانان را منع مىكنند .
ومراد از سبيل الله مطلق كار خير است كه به او تقرب جويند به خداى تعالى ومراد از مسجد الحرام در آمدنست در مسجد حرام از قبيل عطف خاص بر عام جهت اهتمام بشأن خاص يا مراد از سبيل الله دخول در مسجد حرام است وقول او ( والمسجد الحرام ) بحذف مضاف عطف تفسير اوست و بر تقدير اول مىتواند بود كه والمسجد الحرام عطف باشد بر اسم الله كه مضاف اليه سبيل الله است وقول او سواء مصدريست بمعنى اسم فاعل يعنى مستويا و در او دو قرائتست رفع و نصب اما بر تقدير رفع خبر مبتداست مقدم برو وجمله محلا منصوب مفعول ثانى جعلناست وقول او ( للناس ) ظرف لغو است يا حال است از مفعول ثانى و اما بر تقدير نصب مفعول ثانى جعلناست يا حال از مفعول اول والعاكف فاعل اوست والباد معطوف برو و حكم قول او للناس برين تقدير چنانست كه بر تقدير اول مذكور شد وعاكف بمعنى مقيم است
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 417
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٤١٧