يعنى ( فالواجب عليه جزاء ) .
ومراد از نعم شتر و گاو و گوسفند است .
وقول او ( مِنَ النَّعَمِ ) متعلق است به مثل يعنى مانند آن صيد مقتول كه آن مانند از جنس چهارپايان مذكور باشد .
ومراد از مماثلت نزد اصحاب ما مماثلت در خلقت وهيئت است ليكن مخصص است اين حكم با آن چه او را مماثلى به اين معنى باشد مثل شتر و مرغ وگورخر وآهو پس جزاء شترمرغ ، شتر باشد وجزاء گورخر ، گاو ، وجزاء آهو ، گوسفند ، و اگر آن صيد مماثلى به اين معنى نباشد پس اگر در شرع جزاء ديگر از براى او تعيين يافته باشد مثل گوسفند در بعض مرغان وبره در بعض ديگر همان جزاء واجب باشد و اگر جزاء ديگر از براى او تعيين نيافته باشد قيمت او واجب باشد چنان كه در كتب اصحاب مذكور است .
وقول او ( يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ ) حال است از جزاء يا ضمير او در خبر محذوف او يا صفت بعد از صفت او يا صفت او .
وقول او ( هَدْياً ) حال بعد از حال است .
وقول او ( بالِغَ الْكَعْبَةِ ) صفت هديا است يا حال بعد از حال .
ومراد از صاحب عدالت مرد صالح فقيه است كه عارف باشد به احوال صيد و مثل او و قيمت او .
و امام باقر و امام صادق عليه السّلام ذو عدل خوانده اند به صيغه ء مفرد .
وبرين تقدير مراد امام است يا نايب خاص يا عام او .
ومراد از قول او ( هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ ) آنست كه آن جزاء بايد كه كشته شود در حرم در جوار كعبه به موضعى كه آن را خروره گويند و همان جا تصدق بايد كرد .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 396
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٩٦