معطوف ومعطوف عليه و ظاهر آنست كه مراد از محسنان اينجا متقيانست چنان كه جمله ء معترضه اول دلالت مىكند بر آن يا شاكرانست چنان كه جمله ء معترضه ء ثانى دالست بر آن .
الاية التاسعة قوله تعالى فى سورة الفتح : ( لَقَدْ صَدَقَ الله رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ الله آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُسَكُمْ ومُقَصِّرِينَ لا تَخافُونَ فَعَلِمَ ما لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذلِكَ فَتْحاً قَرِيباً . ) ( 28 ) يعنى هر آينه بتحقيق راست گوى گردانيد خداى تعالى فرستاده ء خود را كه محمد است در خوابى كه ديد به راستى هر آينه در خواهيد آمد در مسجد الحرام اگر خواهد خداى تعالى در آمدن شما را در مسجد الحرام در حالتى كه امن باشد از كافران مكه در حالتى كه تراشنده باشيد سرهاى خود را وكوتاه گرداننده باشيد مويهاى خود را در حالتى كه نترسيد از كسى پس دانست خداى تعالى چيزى را كه ندانستيد شما پس ميسر گردانيد غير اين كه مذكور شد فتحى نزديك .
بعضى مفسران گفته اند كه پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم در مدينه پيش از رفتن به جانب حديبيه در خواب ديد كه مسلمانان در آمدند در مسجد الحرام با امن و سر تراشيدند و موى كوتاه كردند و چون حكايت فرمود خواب مذكور را بر اصحاب همه خوشحال شدند و گمان بردند كه در همان سال درخواهند آمد به مسجد الحرام پس چون به حديبيه رسيدند و اهل مكه منع كردند ايشان را از درآمدن در مكه منافقان گفتند نتراشيديم و نه موى كوتاه كرديم و نه درآمديم در مسجد الحرام .
تا آن كه عمر گفت شك نكردم در صدق وحقيقت پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم از آن روزى كه
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 384
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٨٤