مطلق فعل مذكور است بمعنى ابطال الذي يعنى باطل گردانيدند مثل باطل گردانيدن فريق مذكور و بر هر تقدير كاف اسمى مىتواند بود و حرفى مىتواند بود وقول او ( ماله ) احتمال دارد كه مركب باشد از مال وضمير و احتمال دارد كه مركب باشد از ماء موصوله يا موصوفه وصله يا صفت بتقدير ما حصل له وريا بدون همزه مصدر رأى يرأى است بمعنى خود نمائى كردن در كارى ورياء بيا وهمزه چنان كه مشهور است مصدر رياء يريأ كه قلب اولست و هر دو به يك معنى است ليكن قرائت بلفظ اول است .
وقول او ( ولا يُؤْمِنُ بِالله والْيَوْمِ الآخِرِ ) احتمال دارد كه قيد مشبه به اول باشد از جهت مبالغه در بطلان انفاق مشبه به بر تعدد اسباب كه رياست وعدم ايمان به خداى تعالى وبروز قيامت تا از آنجا مبالغه در بطلان انفاق مشبه لازم آيد و احتمال دارد كه واو بمعنى او باشد واشارت باشد به مشبه به ديگر يعنى مثل كسى كه انفاق مىكند مال خود را از براى ريا با كسى كه ايمان نمىآورد به خداى تعالى و روز قيامت در آن كه هم چنان كه انفاق كسى كه به ريا انفاق مىكند مال خود را و جميع اعمال كسى كه ايمان نمىآورد باطل است انفاق كسى كه منت مىنهد يا آزار مىرساند باطل است و بر هر تقدير قول او ( والله لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ ) تهديد عظيم است مر اصحاب ريا را وتنبيه است بر آن كه رياء حكم شرك دارد بلكه شرك خفى است .
چنان كه روايت كرده اند از رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه گفت ( ان اخوف ما اخاف عليكم الشرك الاصغر قيل و ما الشرك الاصغر قال الرياء ) يعنى به درستى كه ترسيده ترين آن چه مىترسم من بر شما به سبب آن ، شرك كوچكتر است گفتند
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣١٣