گردانيده و در دوم ماء نافيه است ( 1 ) ومراد از وجه خداى تعالى رضا وخوشنودى اوست زيرا كه اثر خوشنودى مردم در روى ايشان ظاهر مىگردد و معنى توفيه دادن رسانيدن به تمام است ومفعول ما لم يسم فاعله ( يوف ) ضميريست مستتر در او راجع ( بما تنفقوا ) بحذف مضاف يعنى ثواب آن چه احسان كنيد .
وواو اول از براى عطفست ومراد از آيه تحريص وترغيب مردم است به انفاق به اين معنى كه انفاقى كه مىكنيد ثواب آن به شما عايد مىگردد پس بايد كه اهتمام نماييد در آن و كارى نكنيد كه خللى بدان راه يابد مثل منت نهادن وايذاء رسانيدن در انفاق .
و دوم احتمال دارد كه براى عطف باشد به اين معنى كه انفاقى كه مىكنيد از براى رضاى خداى تعالى بكنيد پس بايد كه تقصير نه نماييد در آن و احتمال دارد كه واو حالى باشد برين وجه كه قول او ( و ما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ الله ) جمله ء حاليه باشد از ضمير مستتر در ( لأنفسكم ) كه خبر ظرفست يعنى ثواب انفاق شما ثابت است مر نفسهاى شما را در حالى كه نفقه نمىكنيد مگر از براى طلب رضاى خداى تعالى و بعضى نفى انفاق را در قول او ( و ما تُنْفِقُونَ ) بمعنى نهى از انفاق داشته اند يعنى انفاق مكنيد مگر از جهت طلب رضاى خداى تعالى و اين توجيه محل نظر است زيرا كه برين تقدير عطف انشاء بر اخبار لازم مىآيد و در جمله هائى كه محلى از اعراب ندارند يا حاليت انشاء هيچ كدام نزد محققين علماء عربيت جايز نيست مگر آن كه گويند مراد عطف قصه است بر قصه وعطف انشاء بر اخبار وعكس آن به اين معنى جايز است نزد ايشان .
هامش
( 1 ) از اينست نون عوض رفع در آخر و ما تنفقون باقيست .