رمضان ) يعنى فرض گردانيده شده است بر شما روزه داشتن كه روزه داشتن ماه رمضانست وقول او ( ومَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ ) تكرار كلام سابق است ووجه تكرار مبالغه است در وجوب افطار مريض و مسافر در ماه رمضان واشارتست به آن كه افطار ايشان عزيمتست چنان كه مختار اصحاب ماست نه رخصت ومؤيد قول اولست :
حديث مشهور نبوى صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه فرمود ( ليس من البر الصيام فى السفر ) يعنى نيست از كارهاى نيك روزه داشتن در سفر .
ومراد از كمال عدت قضاى جميع اياميست كه مريض و مسافر در ماه رمضان افطار نموده اند چنان كه متبادر است نه روزه داشتن جميع ايام ماه رمضان چنان كه بعضى گفته اند .
ومراد از قول او ( يُرِيدُ الله بِكُمُ الْيُسْرَ ) آنست كه خداى تعالى مىخواهد كه آسان گرداند بر شما احكام شرعيه را نه آن كه دشوار گرداند وازين جهت است كه امر مىكند شما را به افطار در حال مرض و سفر وقول او : ( ولِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ) تا آخر متعلق است به عامل مقدرى كه دلالت مىكند برو كلام سابق و آن يأمركم بذلك است يعنى امر مىكند خداى تعالى شما را به آن چه مذكور شد از براى آن كه تمام گردانيده عدد ايام افطار را در قضا كردن از براى آن كه تكبير و تعظيم او به جاى آوريد بر آن چه هدايت كرده است شما را و از براى آن كه شكر نعمتهاى او به جاى آوريد ومىتواند بود كه معطوف باشد بر معمول مقدر ( يُرِيدُ الله ) و آن ( ليسهل عنكم ) است مثل قول او : ( إِنَّما يُرِيدُ الله لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ ويُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ) .
يعنى مىخواهد خداى تعالى به شما آسانى را از براى آن كه آسان گرداند بر شما احكام شرعيه را و از براى آن كه شما تمام گردانيد عدد ايام افطار را در قضا تا آخر .
و دور نيست كه معطوف باشد بر ( اليسر ) كه بمعنى ليتيسر عليكم است .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 266
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٦٦