حمل كرده اند چنان كه متبادر است ليكن مراد از قول او ( فاذا سجدوا ) فاذا صلوا است به قرينه ء قول او ( لم يصلوا فليصلوا ) و بعضى مخالفان بر بيان صلاة بطن النخل حمل كرده اند ليكن قول او ( فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ ) آبى است از آن زيرا كه عدو اينجا در جانب قبله است پس بودن طايفه ء حارسه در عقب طايفه ء مصليه مناسب نيست بلكه در پيش انسب است بخلاف صلاة ذات الرقاع و هيچ كس آيت را بر بيان صلاة عسفان حمل نكرده است زيرا كه بسيار بعيد است از نظم آيت مذكوره و بر هر تقدير دالست آيت مذكوره بر وجوب نماز خوف و بر وجوب برداشتن سلاح در نماز مذكور اگر چه نجس باشد نزد ضرورت .
الاية الثامنة قوله تعالى فى سورة النساء ايضا : ( فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْكُرُوا الله قِياماً وقُعُوداً وعَلى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً ) ( 101 ) يعنى پس هر گاه به جاى آوريد نماز خوف را پس ياد كنيد خداى تعالى را در جميع احوال خواه ايستاده وخواه نشسته وخواه بر پهلوهاى خود خسبيده پس هر گاه كه قرار گيريد وامن شويد از خوف پس به پاى داريد نماز را مستقيم الافعال به درستى كه نماز هست بر مؤمنان فريضه ء تعيين كرده شده به وقت معين ( مخفى ) نيست كه ظاهر سوق آيت مذكوره دالست بر آن كه مراد از صلاة در ( قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ ) نماز خوف باشد زيرا كه اين آيت در نظم قرآن در حيز آيت سابق كه در بيان نماز خوفست واقع شده وقول او ( فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ ) در بيان حكم امن است بعد از خوف ومراد از قضاء به جاى آوردنست مطلقا چنان كه يكى از معانى قضاء است ومراد از قول او ( فَاذْكُرُوا الله ) آنست كه به ياد خداى تعالى مشغول باشيد بعد از نماز نيز در جميع احوال بطريق دعاء و طلب نصرت تا خداى تعالى شما
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 247
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٤٧