به اين آيه بر آن كه كافران مكلفند به احكام شرعيه ء فرعيه مثل نماز و روزه وزكاة و حج و غير آن هم چنان كه مكلفند به احكام اصليه مثل ايمان به خدا ورسول و به ولايت ائمه عليهم السلام و غير آن زيرا كه ناس جمع است بمعنى مردم عامتر از آن كه مسلمان باشند يا كافر وعبادت عامتر از اصول وفروع وثابت شد كه كافران نيز مكلفند به فروع هم چنان كه مكلفند به اصول ( 1 ) ومؤيد اين آيت است كثيرى از آيات ديگر مثل قول خداى تعالى : ( ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ ) يعنى روز قيامت متقيان از گنه كاران خواهند پرسيد كه چه چيز در آورده شما را در دوزخ ، گناه كاران گويند آن كه نبوديم از نمازگزاران ومراد از نماز گزاردن ومراد از گناه كاران كافرانست بقول او ( وكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ ) يعنى
هامش
بودن به ثواب از جهت عبادات وامتثال بامر خدا .
وعلاوه از اين گفته ها عبادة به خدا براى شكرانه ء نعم الهى جمع مىشود با استحقاق به ثواب بر امتثال امر ( اعبدوا ) به اوامر خود عبادات از جهت مولوى بودن اوامر عبادات .
( 1 ) اختلاف كرده اند علماء اسلام در اين كه كفار بر فروع دين اسلام مكلفند يا نه جمعى از شيعه وجمعى از علماء اهل سنت مثل شافعى قائلاند بر اين كه كفار مكلفند بر فروع مثل تكليف بر اصول دين چنانچه از آيات و اخبار مستفاد مىشود و اما ابو حنيفه وتابعان وى قائلند بر عدم تكليف بر فروع از جهت عدم ترتب فائده وعدم صحت از كفار با حال كفر و پس از اسلام قضاء هم نيست از جهت سقوط قضاء با اسلام آنها ( و جواب ) اين استدلال واضح است زيرا كه عدم صحت متوقف بر شرطى است كه ايجاد آن در اختيار آنهاست مثل ايمان وفائده ترتب عبارت از عقاب و ازدياد مجازات بر آنها است در صورت بقاء در كفر و اما سقوط قضاء لقوله ( ص ) ( الاسلام يجب عما قبله ) دليل على تكليفهم بالفروع وانما السقوط كان عفوا منه سبحانه بالإسلام ، فافهم وتدبر .