ومراد از قول او ( أَوْ رُدُّوها ) آنست كه جواب تحيت اهل كتاب به مثل آن گوييد .
ومشهور آنست كه هر دو طريق جواب مذكور جواب تحيت مسلمانانست ( اما جواب ) تحيت اهل كتاب آنست كه گويند ( عليكم ) از جهت آن كه ايشان برين وجه تحيت مىگويند ( السام عليكم ) وسام بمعنى مرگست چنانچه در بعض احاديث وارد شده .
( مخفى نماند ) كه آيه ء مذكوره دالست بر وجوب سلام بر طريق احسن يا بطريق مساوى در جميع احوال خواه در غير نماز خلاف بعض مخالفان را در حال نماز مطلقا ( 1 ) و در غير نماز در حال خطبه خواندن و قرآن خواندن و در حال قضاء حاجت و در حمام .
هامش
( 1 ) مشهور در بين فقهاء اماميه وجوب رد سلام در حال نماز است ولى اشكالى متوجه است كه سلام و جواب آن از قبيل كلام آدمى عمدى بوده موجب بطلان نماز است و از اين اشكال تفصى كرده گفته اند كه جواب سلام را نماز گزار بايد به قصد قرآنى رد كند تا اين كه موجب بطلان نشود و اين هم اشكال ديگرى است زيرا كه در صورت قصد قرائت جواب تحية بوجه تحية نمىشود نه بوجه احسن و نه به مثل لهذا از اخبار ائمه هدى عليهم السلام مستفاد مىشود كه نماز گزار بايد جواب سلام را با اشاره به انگشت بگويد بمعنى اين كه به اشاره انگشتى مىفهماند جواب آن را از جهت حرمت ابطال نماز عمدا و اخبار هم از سلام دادن به مصلى نهى كرده است كه اگر جواب بگويد نماز باطل مىشود و اگر نگويد معصيت نموده است .
لهذا اولى سلام نگفتن است به نماز گزار چنانچه احوط در جواب اشاره با انگشت است چنانچه در فقه تفصيلا بيان نموده ايم فالرجوع اليه اولى وأليق .